رحیم آبادی ها / ر ِیمباد ِن / RAHIMABADIAN

برای رحیم آبادی های ساکن ،مهاجر، ورحیم آبادی تبارها درتمام زمینه هاازدریچه نگاه عادل ابوصادقی رحیم آبادی

پایان نامه ارشد ابوصادقی

 

                                                    به نام خدا             

دانشگاه آزاد اسلامی

واحدرشت

 

گروه تحصیلات تکمیلی جغرافیا

پایان نامه برای دریافت درجۀ کارشناسی ارشد «M.A»

رشتۀ جغرافیا وبرنامه ریزی توریسم

 

 

 

موضوع :

بررسی نقش رودخانۀ پُلُورود در ایجاد جاذبه های توریستی

بخش رحیم آباد رودسر

 

 

 

استاد راهنما:

دکتر اسماعیل چاوشی

 

استاد مشاور :

دکترسیمین تولایی

 

نگارش :

عادل ابوصادقی

 

تابستان 86

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ISLAMIC AZAD UNIVERSITY

RASHT Branch

 

 Degree; Branch of Geography and  «M.A » thesis

Tourism Programming

Subject:

 

IDENTIFYING THE ROLE OF POLOWROUD RIVER IN CREATING CHANCES TO ATTRACT TOURISTS IN ROUDSAR, GUILAN PROVINCE RAHIM ABAD, DISTRICT.

 

Thesis Advisor:

Dr. Esmaeil Chavoshi

 

 

Consulting Advisor:

Dr. Simin Tavallaei

 

 

By: Adel Abousadeghi

 

Summer 2007

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سپاسگزاری
ازپدرومادرمرحومم

همسر،فرزندان وبرادران وخواهرانم

ازهمه معلمان ومشوقان من

ازهم محلی هایم  که صادقانه دراین تحقیق یاری ام کردند

از همه استادان

که در طول تحصیلات مرا یاری نمودند

به خصوص استاد راهنما جناب آقای دکتر اسماعیل چاووشی

استاد مشاور سرکار خانم دکتر سیمین تولایی

استاد داور جناب آقای دکتر نصر ا... مولایی

نهایت تشکر را دارم .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

چکیده

طبیعت وتوریسم دوپدیده تفکیک ناپذیری که امروزه در دنیا از آن به عنوان «اکوتوریسم» ودر ایران «طبیعت گردی» یاد می شود.این دو ،سیستم مکملی هستند که درنهایت به بهره برداری انسان از طبیعت منجر می شود . اما شکل استفاده وبهره برداری از آن در ایران وجوامع توریست پذیرکاملااز هم دیگر متمایز بوده وحرکت دراین جهت با برنامه ریزی صحیح که منجر به افزایش تقاضا وکسب در آمد می گردد این تمایز را آشکار می کند، کشوری که درردیف پنج کشور دارای جاذبه های اکوتوریستی دنیاست ازنظردرآمد اکوتوریستی مقامی غیراز رده های آخرندارد .یکی از عدم دلایل این موفقیت نداشتن برنامه صحیح برای شناسایی و تبلیغات موثر جهت جلب وجذب دولتمردان وبرنامه ریزان کشوری وسرمایه گذاران داخلی وخارجی  برای جذب گردشگران می باشد.

یکی از جاذبه های اکوتوریستی در جهان وایران رودخانه ها می باشند رودخانه های بزرگ وکوچک دنیا امروزه منبع اشتغال وکسب در آمد در زمینه گردشگری می باشند. کشورایران با دارابودن هزاران رودخانه کوچک وبزرگ با چشم اندازهای بی نظیر از این صنعت بی پایان وبدون دود هزاره سوم کمترین درآمدزایی را درسطح بین المللی و حتی داخلی دارد.رودخانه های بزرگ وکوچک، پرآب و کم آب، عریض وطویل معروف ایران مانند کارون،زاینده رود،سیمینه رود،زرینه رود ارس ، اترک ،تجن ،سفیدرود ، وهزاران رودخانه کوچک وبزرگ دیگرایران با ایجاد محیطی دلپذیر و آرامبخش وبوجود آوردن هزاران مزرعه ، باغ ،چمنزار ،بیشه جنگل ،دره، تالاب ، مرداب ، جلگه ،روستا و شهر زمینه ی لازم را برای سیر وسیاحت وگذران اوقات فراغت بوجود آورده اند و مردم از دیر باز ، همان گونه که در بزرگترین عید ملی ایرانیان وسیزدهمین روز سال رابه کنار رودخانه ها وطبیعت متاثر از این رودها که ذکر آنها رفت می روند .

رودخانه پُلُورود )  (Polow-Roudبه طول 80 کیلومتر  در بخش رحیم آباد شهرستان رودسر استان گیلان دومین رودخانه ی پرآب گیلان می باشد که با جاذبه های طبیعی سحر انگیزدر درون ، مسیر وپیرامون خود می تواند به عنوان یکی از قطب های گردشگری در سطح منطقه ،استان ، ایران وحتی جهان باشد ،که لازم است با بررسی جاذبه های مهیا ونامهیا وتوانهای بالقوه وبالفعل آن وارائه طرح های توریستی در درون آن مانند ماهیگیری ، تماشای گونه های بومی ونادر آبزیان ،قایقرانی در امواج خروشان آن ، سواحل طولانی وپرجاذبه ی آن با سه محیط اقلیمی کاملا متفاوت ( کوهستان ،دامنه وجلگه)، چشمه ها ، آبشارها وغارهای پیرامونی آن ، گونه های گیاهی منحصربفرد در سه اقلیم آن ، جنگل های زیبا ، دره ها وصخره های شگفت انگیز و...دهها جاذبه ی طبیعی درونی ، حاشیه ای وپیرامونی این رودخانه ی سرشار از منابع که می تواند طبیعت گردان بین المللی ، توریست های ماجراجو ، علمی ، تفریحی و... را از اقصی نقاط جهان به سوی خودجلب کند.

 ما در این نوشتار برآنیم که نقش این رودخانه را در ایجاد جاذبه های منطقه رحیم آباد رودسر  بررسی نموده وضمن معرفی جاذبه های ایجاد شده انگیزه لازم را برای جذب سرمایه گذاری  ایجاد نماییم.

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

به زودی بقیه مطالب روی وبلاگ قرارمی گیرد 

 


 

 

 

 

 

 

 

                                                   فصل اوّل

                                    طرح تحقیق

                                  بیان مسئله:

                           اهمیت،ضرورت وطرح موضوع

                                  اهداف

                                  فرضیه های تحقیق

                                  روش تحقیق

                                   جامعه آماری

                                   واژه ها ومفاهیم

                                  تنگناهای تحقیق             

 

 

 

1-1. بیان مسئله : اهمیت ، ضرورت و طرح موضوع  

   تا چند دهه پیش فعالیت های گردشگری در زمره بردارهـــــــای اقتصادی و اجتماعی به شمار

 نمی آمد.  به همین دلیل در توسعه منطقه ای کمتر به این بخش توجه می شد . امروزه توسعه گردشگری را به عنوان یکی از توانهای بالقوه توسعه منطقه ای و ناحیه ای در کنار کشاورزی ، صنعت و خدمات می دانند . اصولا مناطقی که دارای قابلیت های توریستی هستند ، می توانند در کنار سایر قابلیت های اقتصادی از این منابع بهره مند شوند .

   تمدن صنعتی «Industrial Civilization  »در طول تاریخ بیش از هر تمدن دیگری چشم اندازهای جغرافیایی را دگرگون کرده است . این دگرگونی نه فقط در چشم اندازهای طبیعی ، بلکه در چشم اندازهای معیشتی نیز تحول زیادی به وجود آورده است . توسعه شهر نشینی ، افزایش جمعیت شهری ، صنعتی شدن تولیدات کارخانه ای ، ساخت شبکه وسیعی از انواع راه های زمینی و اسکله ها و فرودگاه ها، توسعه ارتباطات جمعی ، کشف سرزمین های جدید ، توسعه و همگانی کردن آموزش عمومی و عالی  ،  بکار گیری فناوری در ساخت انواع وسایل نقلیه موتوری و موتوریزه شدن حمل و نقل و در نتیجه سهولت جابجایی را می توان از مصادیق این تحول در چشم اندازهای جغرافیایی در مقیاس جهانی به شمار آورد .

گردشگری را می توان بزرگترین تحرک جغرافیایی و اجتماعی بشر به شمار آورد چرا که تا امروز جابجایی چنین تعدادی از جمعیت میان مناطق مختلف در طول تاریخ سابقه ای نداشته است . سالانه بیش از 700  میلیون نفر از مردم جهان با انگیزه  گردشگری میان کشور هــــــای مختلف مسافرت

 می کنند که حاصل آن جابجایی بیش از 550 میلیارد دلار پول در میان کشور هاست . این در حالیست که کشورهای تولید کننده نفت ( اوپکOPEC ) سالانه حدود 170 تا 180 میلیارد دلار نفت صادر می کنند . و نیک می دانیم که برای همین مقدار پول چه سرمایه ای برای هزینه ی تجهیزات ، خدمات ، مدیریت ، استخراج و مصرف بکار گرفته می شود . انجام چنین مقایسه ای برای بیان اهمیت موضوع گردشگری در جهان امروز به تنهایی کافی نیست . (منتظری 83) توسعه گردشگری میدان فعالیت اقتصادی و تعامل اجتماعی و فرهنگی جدیدی را که تا امروز قسمتی از آن ناشناخته باقی مانده بود را گشوده است . بسیاری از کشور ها مانند اسپانیا ، فرانسه ، یونان ، ایتالیا ، ترکیه ، چین ، مالزی ، اندونزی ، مصر ، تونس و مراکش برای برقراری تعادل در اقتصاد ملی خود بشدت به درآمدهای حاصل از گردشگری وابسته اند .

گذشته از اهمیت اقتصادی آن توسعه مناسبات اجتماعی و فرهنگی میان ملت های دنیا از دیگر دستاوردهای گردشگری است . امروزه مردم جهان از طریق رسانه هـــــای گروهی و ارتباطات به

 جهان بینی جدیدی دست یافته اند که تا کنون بی سابقه بوده است .

 حس کنجکاوی بشر هرگز این چنین که جهان گردی باعث شده ، تحریک نشده بود و هیچ انگیزه

 

4

دیگری شاید موفق نشده یکی از اصلی ترین نیازهای فطری بشر ، یعنی " رفاه اجتماعی و فرهنگی " را مانند انگیزه گردشگری ارضاء نماید . جهانگردی نه فقط در مقیاس جهانی و ملی و منطقه ای قابل توسعه و بهره برداری است ، بلکه در مقیاس ناحیه ای و محلی نیز اهمیت آن قابل توجه است .

  امروزه توسعه ناحیه ای تنها از طریق بردار های کشاورزی و صنعت و یا خدمات تحقق نمی یابد ، بلکه فعالیت های گردشگری و استفاده از منابع آن خود برداری مهم برای توسعه ناحیه ای به شمار می آید . ماهیت گردشگری این ویژگی را دارد که می تواند بخش های دیگری مانند کشاورزی ، صنعت ، خدمــــــات ، را نیز همراه با خود متحول سازد .  به همین دلیل است که برای توسعه ی

ناحیه ای می توان از توان های بردار گردشگری نیز بهره جست . (منتظری 83)

  بخش رحیم آباد(RAHIMABAD) از جمله مناطق پر توان در زمینه گردشگری است . هر چند که فعالیت اصلی و غالب در منطقه ، کشاورزی و دامداری است . لیکن به دلایل زیر  این بخش از نظر توانهای توریستی حائز اهمیت و توجه است :

 1- قرار گیری در کنار یکی از پر رفت و آمد ترین محورهای توریستی کشور ، یعنی مسیر رشت - رامسر - چالوس  .

2- قله ی مرتفع سماموس    (SOMAMOOS)به ارتفاع 3620 متر در بخش رحیم آباد قرار دارد.

3- دومین راه ارتباطی استان به قزوین و پایتخت در مسیر رحیم آباد - قزوین (تا 95 % پیشرفت عملیات آسفالت سازی ) قرار دارد .

4- رودخانه پلورود به عنوان دومین رود طولانی و پر آب استان گیلان در این بخش قرار دارد .

5- بخش رحیم آباد مقام اول تولید گیاهان دارویی و گل گاو زبان و دومین تولید کننده ی فنذق در کشور می باشد .          

6- دارا بودن محوطه های باستانی و تپه های تاریخی بیشمار در کل منطقه .

   داشتن توانهای بالقوه و بالفعل طبیعی ، تاریخی و فرهنگی فراوان که بسیاری از آنها برای ایرانیان حتی گیلانیان و حتی در سطح شهرستان ناشناخته مانده اند . در این رساله محدوده ای از بخش رحیم آباد که قابلیت های بالایی برای توسعه گردشگری دارد مورد بررسی قرار گرفته است .   

 پدیده گردشگری به عنوان حرکت گسترده و پیچیده ای قلمداد می گردد که طیف وسیعی از عناصر را در بر گرفته و بنا به واقعیت های جغرافیایی در محیطهای گوناگون به اشکال و حالت خاص در می آیند و در واقع همین حالات و اشکال می باشد که مورد توجه صاحبنظران و کارشناسان قرار

 می گیرد . در توسعه این صنعت باید ملاحظات ملی و اقتصادی و اجتماعی هر سرزمین مورد لحاظ قرار گیرد .

    توسعه فعالیت گردشگری غالباً به وجود جاذبه های متنوع طبیعی ، فرهنگی و تاریخی است . در مناطق رحیم آباد با وجود قدمت زیاد و داشتن منابع ظرفیت های ویژه ، هنوز تمهیدات لازم جهت

 

5

 

 ساماندهی این مناطق انجام نگرفته و در نتیجه توسعه گردشگری در این منطقه بسیار کند است .   با تمهیداتی می توان امکانات توریستی منطقه را از فصلی بودن به یک جریان بالنده و مستمر تبدیل کرد که این امر نیازمند شناخت ابعاد مختلف گردشگری و از یک طرف ویژگی های این منطقه است که روز به روز اهمیت بیشتری پیدا می کند . مطالعه توسعه گردشگری در مناطق مختلف رودخانه ی پلورود در بخش رحیم آباد می تواند زمینه را جهت شناساندن جاذبه های گردشگری ،کمک به حل مشکل اشتغال ،  خصوصاً برای جوانان را در منطقه فراهم نماید ؛ و با توجه به اینکه گردشگری یک رشته جدید علمی است و اعتباری تجاری پیدا کرده و به عنوان یک رشته دانشگاهی مطرح می گردد ،  می تواند از نظر اقتصادی حتی در مقایسه  کوجک اثرات چشمگیری بر جای گذارد . با توجه به اینکه منطقه مورد مطالعه از نظر داشتن امکانات بالقوه برای جذب گردشگر توان بالایی دارد،باید بنحوی این توانهای بالقوه شناسایی شده و سپس مورد بهره برداری قرار گیرند؛از طرفی باتوجیه و آشنا نمودن گردشگران،نسبت به فرهنگ و آداب و رسوم موجود در منطقه،زمینه های تبادل فرهنگی بین گردشگران و مردان بومی را می توان فراهم ساخت .

 

1-2.  اهداف   

 هدف از ارائه این رساله :

1-   رودخانه پلورود از محدوده ی سی پرد(SEIPORD)تا رحیم آباد به طول 30 کیلومترعرض و 10 کیلومتر دارای جاذبه های توریستی فراوانی می باشد که نیاز به بررسی مورد به مورد آنها می باشد.                                          

2-      شناسایی توانها و امکانات بالقوه و قابل توسعه ی گردشگری در بخش رحیم آباد مورد بررسی است .

3-   این رود خانه می تواند با جاذبه های ایجاد شده ی طبیعی و جاذبه های بالفعل باعث رونق صنعت توریسم در این منطقه در تمام سطوح گردد .

4-   گسترش جاذبه های توریستی و ایجاد تاسیسات توریستی وورزشی و غیره می تواند باعث رونق اقتصادی و ایجاد اشتغال و کسب درآمد برای مردم منطقه گردد.

و اینک توضیح بیشتر در مورد اهداف تحقیق : امروزه توریسم به عنوان پدیده ای فراگیر جهانی که با درآمد زایی بیشتروهزینه کمتر ، تولید ناخالص ملی بسیاری از کشورهای دارای جاذبه های توریستی را افزایش داده است . همان طوری که قبلا بیان شد کشور ایران یکی از کشورهای مهم جذب است ولی از نظر درآمد در پایین ترین سطح قراردارد. یکی از دلایل این امر عدم بررسی دقیق جاذبه های اکوتوریستی می باشد . استان گیلان که در این زمینه تنها قطب گردشگری کشور می باشد از این قاعده مستثنی نیست . جاذبه های ایجاد شده در حوضه آبخیز پلورود در

 

6

بخش رحیم آباد شهرستان رودسر در استان گیلان یکی از قطب های فراموش شده ی اکو توریستی کشور می باشد که در سالهای اخیر با توجه به احداث جاده ی 75 کیلومتری رحیم آباد به اشکور(ESHKEVAR (توانسته مورد توجه گردشگران قرار گیرد . با توجه به گسترش صنعت توریسم توجه به توانایی های بالقوه و بالفعل رودخانه پلورود با ساخت سد انحرافی و سد مخزنی در حال ساخت و تاسیسات دیگر می تواند باعث بوجود آمدن جاذبه های تفریحی گردد . این رودخانه ی عظیم 80 کیلومتری با آبدهی بسیار بالا ضرورت ایجاد سد بزرگ مخزنی پلورود را سبب شده است که می تواند در آینده ای نه چندان دور یکی از زیباترین دریاچه های جنگلی کشور و زیباترین منطقه ی تفریحی و ورزشی را بوجود آورد .   اهمیت دیگر این رودخانه قرار داشتن در کنار دومین راه ارتباطی استان به مرکز می باشد . راه آسفالته ی رحیم آباد به قزوین که فقط 20 کیلومتر آن خاکی است . بهره مندی رودخانه ی پلورود از قله ی مرتفع3620  متری سماموس از شاخصه های دیگر این منطقه می باشد . وجود محوطه های تاریخی ، تپه های باستانی و قلعه های تاریخی ، اقوام اصیل و بومی گیل و دیلم ، جاذبه های روستایی و فرهنگی ، اماکن مذهبی ، زیست گاه های منحصر بفرد  جانوری و گیاهی و ...باعث شده است که این توانمندی عظیم نادیده گرفته شود و بیش از نیمی  از ساکنان منطقه در محرومیت شدید اقتصادی باشند . منطقه ای که توانسته هزاران منظر توریستی را پدید آورد متاسفانه مردم آن از این خوان گسترده ی الهی که حاصل نگاهداشت هزاران ساله ی ساکنان اولیه ی آن بوده است ، کمترین بهره ی اقتصادی را ببرد .  تجربه ثابت نموده است که هجوم گردشگران و سرمایه گذاری غیر بومی به بدلیل عدم دخالت مستقیم بومیان آنچه که عاید آنان می شود تقابل فرهنگی و مشاغل کم بهره نظیر کارگری و ...می شود . لازمست سرمایه گذاران بخش صنعت توریسم بومیان منطقه بوده تا ضمن حفظ محیط زیست از توسعه و پیشرفت برخوردار شوند.

1-3 . فرضیه های تحقیق    

   فرضیات تحقیق در این رساله بیشتر مبتنی بر کارهای میدانی می باشد که با توجه به ویژگی های موقعیتی منطقه فرض هایی مد نظر قرار دهیم که می توان با معرفی آنها این منطقه را به قطب توریستی تبدیل نمود .  در زمینه ی شناخت جاذبه های ایجاد شده توسط رودخانه ی پلورود در بخش رحیم آباد می توان فرضیه هایی به شرح ذیل عنوان نمود :

1-   بامعرفی جاذبه های توریستی رودخانه ی پلورود در منطقه ی رحیم آباد میتوان این منطقه را به یکی از  قطب های توریستی استان تبدیل نمود.      

2-   جاذبه های بالقوه و بالفعل رودخانه ی پلورود می توانند باعث ایجاد اشتغال و افزایش درآمد در زمینه ی گردشگری شوند .        

 

7

 

1-4. روش تحقیق

در این تحقیق سعی شده است از روش توصیفی - تحلیلی استفاده شود . برای شناخت جاذبه های گردشگری بالقوه و بالفعل رودخانه ی پلورود در بخش رحیم آباد به جهت دستیابی سریع به اهداف و فرضیات تحقیق ابتدا از روش مطالعات میدانی استفاده شده و برای تکمیل اطلاعات میدانی از روش پرسشنامه استفاده شد که در این رابطه 300 پرسشنامه توسط گردشگران تکمیل و سپس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. برای دستیابی به برخی جاذبه ها و بردارها و قابلیتهای توریستی ناگزیر به مراجعه مستقیم و بررسی میدانی درمناطق سخت و صعب العبور منطقه بوده ام . روش تحقیق کتابخانه ای روشی بود که از کتابخانه های دانشگاه ، عمومی و سازمانها ی مختلف  استفاده شد. استفاده از رایانه و سایت های اینترنتی نیز بخش مهمی از تحقیق را به خود اختصاص داد .

1-5 . جامعه آماری

روستاهای دهستان اشکور سفلی و رحیم آباد ( طول لات ) و شهر رحیم آباد  مورد بررسی قرار گرفت و همین طور گردشگران این منطقه بر اساس پرسشنامه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند .

 1-6. واژه ها و مفاهیم

توریسم : در فرهنگ فارسی عمید به سیاحت و جهانگردی ترجمه شده است. و کلمه جهانگردی فارسی شده ی توریسم است . جهانگرد : طبق تعریف سازمان جهانگردی به کسی گفته می شود که از محل اقامت خود حداقل 50 مایل دور شده باشد و برای هدفی از قبیل امور کاری ، تفریح ، امور شخصی و یا استراحت در محل دیگر اقامت گزیند .

رودخانه : در ابتدای هر بارندگی آب باران بر اثر تبخیر به اتمسفر باز می‌گردد. یا به داخل زمین نفوذ می‌نماید. ولی با افزایش سرعت و مدت بارندگی به تدریج در صدد تبخیر کاهش می‌یابد و بارش بیش از مقداری می‌شود که زمین قادر است جذب کند. در این موقع آب در سطح زمین جاری می‌شود. این آبها ابتدا بصورت قشر نازکی از آب و یا تعداد زیادی از جویبارهای بسیار کوچک و درهم جریان می‌یابند و سپس در مجاری معینی متمرکز می‌شوند. این مجاری شاخه‌های اولیه رود هستند. این شاخه‌ها مرتبا به هم می‌پیوندند و رودخانه اصلی را بوجود می‌آورند.

1-7 . تنگناهای تحقیق

1- کمبود منابع در مورد توریسم ، به خصوص منابع دانشگاهی بدلیل جدید بودن این آن در ایران .

2- عدم هماهنگی بین دستگاههای مسئول در امر توریسم .

3- نگرش منفی نسبت به پدیده گردشگری حرفه ای در بین سیاستگذاران امر توریسم .

4- عدم همکاری ادارات و بخشی از گروه های مردم با محقق .

5- کمبود منابع در مورد محل تحقیق بدلیل ناشناخته بودن و محروم بودن منطقه .

6- داشتن بار مالی بدون پیش بینی برای محقق بدلیل عدم سیاست های واحداقتصادی دولت .

8

 

 

 

 

                                            فصل دوم

                     مبانی نظری تحقیق

                                کلیاتی در مورد گردشگری 

                                 تعاریف جهانگردی

                                تاریخچه جهانگردی

                                انواع توریسم

                                مروری بر گردشگری ایران

                                    

 

 

 

 

 

                                             

 

 

 

 

 

 

مبانی نظری تحقیق

2-1. کلیاتی در مورد گردشگری

    یکی از مهمترین فعالیت های انسان معاصر که موجب تغیراتی اساسی در مسائل سیاسی ، اقتصادی ، فرهنگی و روش زندگی انسان ها شده جهان گردی است .  همچنین جهانگردی باعث ایجاد تفاهم جهانی و صلح و همچنین اعتلای فرهنگ و کسب درآمد می باشد .

    در جوامع صنعتی کنونی که بشر در شهر های بزرگ با انواع مشکلات و معضلات و آلودگی صوتی و اقلیمی و . . . مواجه است بهترین راه جهت زدودن خستگی و فرسودگی جسمی و روحی و پی بردن به عظمت آفرینش و درک مفاهیم زیبایی شناختی ، جهانگردی  می باشد  

اهمیت گردشگری در صلح و تفاهم بین المللی و فرهنگی موجب شده است که مجمع عمومی سازمان ملل متحد روز 29 سپتامبر ( 5 مهر ماه ) هر سال را روز جهانی جهانگردی اعلام کند .

2-2.تعاریف جهانگردی( توریسم)

     جهانگردی مجموعه سفرهایی را در بر می گیرد که به منظور استراحت و تفریح و تجارت یا دیگر فعالیت های شغلی یا به منظور شرکت در مراسم خاص صورت می گیرد و غیبت شخص جهانگرد از محل سکونت دائم خود در طی این سفرموقتی و گذرا  می باشد . بدیهی است کسانی که اقدام به مسافرت های شغلی منظم بین محل کار و زندگی خـــود می کنند ، مشمول این تعریف

 نمی شوند .( ابراجی مریانی 1380)در فرهنگ فارسی توریسم به سیاح و جهانگرد ترجمه شده است و به مفهوم کسی که در کشور ها و شهر ها می گردد و سیاحت می کند ، معنا شده است و کلمه ی جهانگردی فارسی شده ی توریسم است . (فرهنگ عمید 1363) با گذشت زمان و تنوع در نوع زندگی جوامع اروپایی در قرن بیستم تفسیر های متعددی از جهان گردی به عمل آمده است و توریست به کسانی اطلاق می شده است که برای گذراندن اوقات فراغت و رفع خستگی بازدید از مناطق و سرزمین هایی که دور از محل سکونت دائمی یاد می کنند و همچنین در کتاب جهانگردی و توسعه تعاریف مختلفی جهانگردی به عمل آمده است .  جهانگردی به سفری موقتی و کوتاه مدت اطلاق شده که ضمن آن جهانگرد به منطقه ای خارج از محل سکونت و کار خود به منظور سیر و سیاحت مسافرت می کند . مسافرت با ویژگی های فوق الذکر و تسهیلات و خدماتی که این سفر و سیاحت را عملی می سازد  .تعریف جـهانـگردی از نظر سـازمـان جـهانـگردی سـازمـان مـلل

 ( W . T . O   ) برای جهانگردی داخلی بشرح ذیل می باشد :

« جهانگرد داخلی کسی است که از محل اقامت خود حداقل 50 مایل دور شده باشد و برای هدفی از قبیل امور کاری ، تفریح  ، امور شخصی و یا استراحت در محل دیگر اقامت گزیند . » باید گفت جهانگرد به کسی اطلاق می شود که محل سکونت خود را           به خاطر انگیزه های گوناگون ترک کرده و در مقصد به شغلی مشغول نباشد و مسافرت او کوتاه و موقت باشد .

9

2-3. تعاریف جهانگردی و اوقات فراغت

     فراغت ، تفریح و جهانگردی از کلماتی هستند که هر کس بارها آنها را شنیده ویا بکار برده است . فراغت برای اغلب ما معادل اوقات فراغت است . اما تفریح ، به فعالیت هایی اطلاق می شود که برای گذران اوقات فراغت انجام می دهیم . کلمه جهانگردی اغلب در ذهن ما سفر ، تعطیلات و تماشای مناظر دیدنی را تداعی می کند . فراغت عبارتست از : « زمانی که پس از انجام کار ، خواب و دیگر نیازها در اختیار خود می باشد . ».(رهنمایی 1370)

    اوقات فراغت به آن زمان از بیداری که انسان از قیادات شخصی خارج است و بطور دلخواه به استراحت و ترمیم قوا و رفع خستگی جسمی و روحی می پردازد ، گفته می شود . عامل زمان به عنوان متغیر بر پیدایش صور مختلف گذران اوقات فراغت نقش به سزایی دارد و بر اساس آن به شکل کوتاه مدت ، میان مدت و دراز مدت ظاهر می شود . گذران اوقات فراغت کوتاه مدت در حدود چند ساعت ادامه می یابد و میان مدت یک روز و در نهایت دراز مدت یک یا چندین هفته بطول می انجامد . عامل مکان نیز به لحاظ جغرافیایی اهمیت زیادی در شیوه های گذران اوقات فراغت دارد

فعالیت های متفاوتی که در این راه انجام می گیرد و منجر به پیدایش اشکال و پدیده های متنوع تفریحی و فراغتی می گردد ، بیانگر نقش موثر عامل مکان است . از این رو باتوجه به تغییر مکان در تعیین محل سکونت دائم به عنوان مبدا مقایسه می توان سه شکل از گذران اوقات فراغت را مشخص کرد:

مورداول: استراحت واستفاده از زمان فراغت خود درمنزل ویاشهر وروستای محل سکونت .

مورددوم: حوزه های اطراف شهر ویا روستای محل سکونت ، یا حومه های استراحتگاهی نزدیک وقابل دسترس.

موردسوم : مکانی دوردست وبه عبارتی مناطق خاص جهانگردی که مستلزم مسافرت از مبدا به مقصد است . .( ابراجی مریانی 1380)

 

2-4. تاریخچه جهانگردی

درزمان های قدیم مردم به مسافرت های بلند مدت می پرداختند ودلیل آن به خاطرنبودن وسایل حمل ونقل وشبکه راه های ارتباطی بود که معمولا با وسایل ابتدایی به مسافرت می رفتند .وبیشتر مسافرت ها به مکان های مذهبی انجام می گرفت . مردم در تمدن های قدیم برای به دست آوردن

 

 

 

10

 غذا وبرخورداری از آب وهوای مناسب دست به مسافرت می زدند .انگیزه تجارت شاید عامل عمده در شکل گیری مسافرت بود که مردم برای تبادل کالا به نقاط دوردست می رفتند وبه تجارت می پرداختند . مسافرت به مکان های مذهبی در بین مردم از قدیم متداول گردیده وبیشتر مردم اوقات آزاد خود رابرای دیدن اماکن مذهبی صرف می کردند. با گسترش شبکه حمل و نقل و احداث راه آهن و خطوط هوایی  و همچنین دریایی ،مسافرت های کوتاه مدت نیز شکل گرفت ودر روزهای تعطیل مردم برای دیدن مکان های مذهبی وگذراندن اوقات فراغت به مسافرت می پرداختند .

«باشتاب گرفتن مسیر تحولات اقتصادی واجتماعی کشورها ، سطح درآمدها وشرایط کاری بهبود یافت وبه تدریج مردم وقت آزاد بیشتری پیداکردند . درهمین حال وضعیت حمل ونقل نیز بهبود یافت ورسیدن به مقصد سریع تر وارزان ترشد.

همه این تحولات نتیجه انقلاب صنعتی (رنسانس)بود . درقرن نوزدهم میلادی طبقات پردرآمد بروسعت و دامنه مسافرت خود افزودند. ایجادشبکه حمل ونقل هوایی، باعث رشد مسافرت های داخلی و خارجی شد؛  ولی هنوز هم امکان استفاده از تعطیلات و اوقات فراغت برای مردم عادی وبا درآمد متوسط محدود بود این محدودیت هنوز هم برای بسیاری از مردم کشورهای درحال توسعه وجوددارد.» (اعرابی-ایزدی  1379)

 

2-5. انواع توریسم

˜         توریسم تفریحی

محیط هیاهو وآلوده ویکنواخت شهری امروزی موجب فرسایش روحی وجسمی انسان می شود وبدیهی است که این امر در بازده کار او بسیار موثراست . بنابراین گرایش برای ایجاد تنوع در محیط زندگی وفرار از فضای پرتنش شهر کنونی از یک سو و عشق انسان به زیبایی های طبیعت از سویی دیگر اورا به ترک محیط کار و زندگی دائمی خود وامی دارد.هرسال و هرماه و هرروز میلیونها انسان فارغ از هرگونه تکلف هنگام تعطیلات یا فراغت از کار به سوی کرانه های زیبای دریاها ،نواحی خوش آب وهوای روستاها ،کناره رودها،دامنه کوهسارها و...  رهسپار می شوند ودرآغوش طبیعت ، خستگی وفرسودگی جسمی وروحی خود رابهبود می بخشند. شاید انگیزه استراحت وتمدد اعصاب ، تفریح ودیدار آشنایان وبستگان  مهمترین عامل و انگیزه جابجایی و مسافرت انسان در جهان کنونی می باشد .

 

˜      توریسم درمانی

ازدیرباز انسان به خواص آب های معدنی برای شفای بیماری های پوستی ،مفصلی وتاثیر آب

 

11

 

وهوا در تسکین آلام روحی و روانی پی برده است . رومیان باستان برای استفاده از آب های معدنی به جزیره سیسل ولمباردی سفر می کردندوتاسیسات بیشمار آب گرم معدنی در نواحی مختلف ایتالیا،آلمان،فرانسه و... وجود دارد که پذیرای میلیونها جهانگرد طالب آب درمانی اند بسیاری از بیماران نیز برای مداوا به مراکز مهم و معتبر پزشکی در کشورهای پیشرفته یا مراکز و پایتخت کشورهایی که از امکانات بهداشتی ودرمانی بهره مندند، مراجعه می کنند . این نوع جهانگردی نیز اعتبار ورواج فراوانی دارد.( منتظری 1383)

˜      توریسم مذهبی

بدون تردید یکی از مهم ترین عوامل وانگیزه های مسافرت انسان باورهای مذهبی و احساسات دینی بوده است . انسان از ابتدای تاریخ مکان هایی را مقدس می داشته است و به منظور تامین نیازها وخواسته های روحی ،روانی ومادی خود از ترس بلایای طبیعی و غیر طبیعی که زندگی اورا تهدید می کرده ،به زیارت و دیدن آن مکان های مقدس می رفته است .

مثلا کعبه ، بت خانه اعراب قبل از اسلام بوده است و با پیدایش اسلام زیارت گاه میلیونها مسلمان شده است . بودائیان ،مسیحیان و یهودیان نیز برای زیارت مکان های مقدس خویش مسافرت می کنند . جهانگردی با این انگیزه نیز رونق فراوان دارد. عبادتگا ه ها نظیر مساجد ،آرامگاه پیشوایان مذهبی ،کلیساهاو.....هرساله پذیرای میلیونها معتقد خود هستند .

˜ توریسم فرهنگی

هرساله تعداد بیشماری از مشتاقان برای دیدار ،یادمان های تاریخی ،جشنواره های هنری و مراکز فرهنگی به سراسر جهان و به کشورها وسرزمین های تاریخی سفر می کنند . این جهانگردان که معمولا منزلت فرهنگی وعلمی ویژه ای دارند وتعداد کثیری از جهانگردان راتشکیل می دهند گاه در گرد همایی های فرهنگی - تاریخی شرکت می نمایند واز گنجینه ها ، کتابخانه ها و دانشگاه ها بازدید می کنند .

˜ توریسم ورزشی

همزمان با پیشرفت هایی که در تمامی شئون زندگی انسان روی داده است ، ورزش وامور مربوط به تربیت جسم - که تاثیر بسزایی در سلامت روح دارد- گسترش یافته است. پیدایش رشته های مختلف ورزشی ،ذوق وشوق مردم  به ویژه جوانان به ورزش و دیدن مسابقات ورزشی برای ایجاد مودت و دوستی میان ملت ها ، گفتگوی تمدن ها و مبارزه با فساد استفاده می شود. از این رو، هرساله میلیونها پیر وجوان برای شرکت درمسابقات ورزشی یا دیدن آنها راهی سرزمین ها و کشورهای جهان می شوند .

˜ توریسم تجاری

به گواهی تاریخ ، انسان از بدو پیدایش ، همواره در پی معاش وتامین نیازهای زندگی ، مسکن ومحل اقامت دائمی خود راترک می کرد و برای مبادله کالا و دست ساخته های خویش با سایر

12

نیازمندی های زندگی راهی شهرها و کشورهای دیگر شده است .

هرساله و هرماهه ، درسراسرگیتی، درشهرها وکشورهای گوناگون ، نمایشگاه هایی برای معرفی کالاهای تولید شده برگزار می شود وگروه کثیری از بازرگانان یا مردم عادی برای آشنایی با آخرین دستاوردهای صنایع کشاورزی و بازاریابی برای این کالاها به نمایشگاه ها مراجعه می کنند. به علت رونق روابط بازرگانی میان کشورهای مختلف ، برپایی نمایشگاه های محلی، منطقه ای ، ملی و بین المللی بسیار رایج است و میلیون ها تن از این نمایشگاه ها دیدن می کنند .(محلاتی 1380)

 

2-6. وضعیت جهانی جهانگردی

با شتاب گرفتن سیر تحولات اقتصادی و اجتماعی کشور ها ( به ویژه در اروپا و امریکای شمالی ) ، سطح درآمد ها و شرایط کاری بهبود یافت و بتدریج مردم وقت آزاد بیشتری یافتند . در همین حال وضعیت حمل و نقل نیز بهبود یافت و رسیدن به مقصد سریع تر و ارزان تر شد . همه این تحولات نتیجه انقلاب صنعتی ( رنسانس ) بود .

در سده نوزدهم میلادی ، طبقات پردرآمد بر وسعت و دامنه مسافرت های خود افزودند . ایجاد شبکه حمل و نقل هوایی باعث رشد مسافرت های داخلی و خارجی شد ولی هنوز هم امکان استفاده از تعطیلات و اوقات فراغت برای مردم عادی و با درآمد متوسط محدود بود ، این محدودیت ، هنوز هم برای بسیاری از مردم کشور های در حال توسعه وجود دارد . جهانگردی در کشور های توسعه یافته و صنعتی پس از جنگ جهانی دوم رشد چشم گیری داشته است .رشد اقتصادی  ،  افزایش درآمد ها  ؛  توسعه شبکه های سریع ارزان  ،  وجود وقت آزاد بیشتر برای مردم همگی شرایکی بوجود آورد که باعث رشد بازاریابی در بخش جهانگردی شد . گردانندگان این تورها ، دست به کار شدند و به تقاضا ها پاسخ گفتند . تورهای جامع در ( رفت - برگشت - اقامت ) همراه با حمل و نقل هوایی اجاره ای توسعه یافت . جهانگردی بین المللی بطور گسترده افزایش یافت . همین امر باعث توسعه مناطق شهری در خطوط ساحلی مدیترانه ای شد . این الگو در نقاط دیگر جهان نیز بکار گرفته شد . سیر رشد اوقات فراغت و ارزانی حمل و نقل ، همچنین ادامه می یابد .تعداد کشور های نسبتا بیشتر شده اند و تورهای جهانگردی خارجی در حال افزایش است  . مسافرت های داخلی نیز گسترش پیدا کرده اند . امروزه مردم از روزهای تعطیل خود استفاده بیشتر و بهتری می کنند . بتدریج مقاصد مسافرتی جدیدی بوجود آمد و در نتیجه امروزه جهانگردی به یکی از بزرگترین بخش های اقتصادی جهان تبدیل شده است . شورای جهانی مسافرت و جهانگردی در سال 1994 میلادی درآمد حاصل از این بخش را 4/3 میلیارد دلار برآورد کرده است . افزون بر این ، بخش جهانگردی ، 204 میلیون شغل جدید ( در هر 9 بخش اقتصادی ،  یک شغل ) ایجاد کرده و به تنهایی منشا

13

بیش از 10 درصد درآمد ناخالص داخلی در سطح جهان بوده است .  (اعرابی- ایزدی 1379)

 

2-7.عوامل موفقیت کشور ها در جلب توریسم

بطور کلی عوامل مهمی که در بالا رفتن تعداد جهانگرد و در نتیجه افزایش درآمد جهانگردی در یک سرزمین یا کشور دخالت دارند ، به شرح ذیل است :

الف) وسایل حمل ونقل:

یکی از دلایل مهم استقبال جهانگردان از رفتن به کشور های پیشرفته این است که این کشور ها وسایل حمل و نقل مطمئن و راحت و بسیار منظمی در اختیار دارند . وقت مسافر به سبب تاخیر یا کمبود وسیله رفت و آمد در کشور مقصد تلف نمی شود و از زمان و بودجه ای که برای مسافرتش در نظر گرفته است نهایت استفاده را می برد .

ب) آزادی ، امنیت و رفاه :

پدیده اوقات فراغت و مسافرت با آزادی ، امنیت و رفاه رابطه تنگاتنگی دارد .

فردی که در طول سال ، در محل کار دائم و زندگی اش مقید به رعایت ضوابط و مقرراتی از جهات مختلف است ، به این جهت مسافرت می کند که حتی الامکان آنطور که می خواهد لباس بپوشد ، رفتار کند و . . . روی هم رفته ، مسافر به جایی می رود که از آزادی رفتار و پوشش و . . . بیشتری برخوردار باشد . وانگهی مطمئن باشد که در چند روز مسافرت زندگی اش مورد تهدید و ارعاب نیست و از امنیت و احترام کامل برخوردار است و می تواند در آسایش و آزادی و رفاه زندگی کند .

ج) خدمات :

انواع خدمات در جهانگردی موثرهستند: هتل ها ، تسهیلات اسکان و پذیرایی ، اردوگاه ها ، رستوران ها و خدمات تغذیه ، استراحت گاه ها و پارک های موضوعی ، خدمات اطلاع رسانی ؛ تورهای داخلی و سفرهای کوتاه مدت داخلی ؛ جاذبه های فرهنگی ، مغازه ها و تسهیلات تفریحی و ورزشی .

محل سکنی ،غذا و آشامیدنی بخشی از جهانگردی هستند . معمولاً هر دیدار کننده ای مجبور است از خدمات مختلف آنهااستفاده کند . استفاده از دیگر اجزای دیگر جهانگردی اختیاری است و به نیاز ها و ترجیحات  دیدار کنندگان بستگی دارد .

     د) تسهیلات :

طیفی از تسهیلات و امکانات پشتیبانی و خدماتی برای یک جهانگرد در یک مقصد جهانگردی مورد نیاز است . فراهم آوردن امکانات رفاهی و تسهیلات ، ماهیت چند وجهی عرضه جهانگردی و وابستگی بین بخش های مختلف را نشان می دهد . مثلا عرضه بسیاری از امکانات و خدمات در یک اقامتگاه یا تفرجگاه  به  تعداد  تخت های  موجود  در  آن  بستگی دارد .

14

یعنی اینکه نشان می دهد  چه میزان جهانگرد از آن محل دیدن می کنند . مثلاً وجود 500 تخت تنها باعث بوجود آمدن تعداد محدودی مغازه های کوچک خرده فروشی اما به وجود آمدن 7000 تخت باعث بوجود آمدن مشاغل متنوع ترو فراوان تری خواهد شد و به تسهیلات سرمایه گذاری بیشتری احتیاج دارد ، مانند : پارکینگ ، رستوران ، فروشگاه ها ، مرکز عمده فروشی ، هتلهای بیشتر ، مجتمع های ورزشی و تفریحی و ....( غمخوار 1380)

ه) ارزانی قیمت:

یکی از موضوعات مهم درامر گردشگری  خرید ارزان کالاهاست ، اگر گردشگران احساس کنند که قیمت کالاها برای آنان بیش تر از بهای متعارف وبهای منصفانه محلی است ، مسلما از این مسئله آزرده شده وآن را عملی غیراخلاقی قلمداد می کنند . باتوجه به این که گردشگران قیمت اجناس را در فروشگاه های مختلف پرسش کرده وباهم مقایسه می کنند بهتر است که قیمت ها عادلانه ،ارزان قیمت ویکنواخت باشد .وبهترین راه درجلب اطمینان آنها زدن برچسب قیمت برروی تمام کالاهاست.

و) مدیریت:

مدیریت برمسائلی چون برنامه ریزی ،کنترل ، تصمیم گیری ، تبلیغات ،قیمت گذاری، وتحقیقات که از وظایف مدیران جهانگردی است تاکید دارد .

بررسی فعالیت های مدیریتی  جهانگردی نشانگر نحوه عملکرد این صنعت در جوامع مختلف بوده وبا استفاده از آن می توان الگوهای مدیریتی مناسب برشناخت وبرای بهبود و توسعه گردشگری از آنها بهره جست .(الوانی 1373)

ز) تبلیغات :

تبلیغات می تواند شامل راهنماهای مسافرتی ،روزنامه ها، مجلات ورادیو تلویزیون، پست مستقیم  وتابلوی اعلانات ، بروشورهای تبلیغاتی، پوسترها ، کارت پستالها و سی دی و... باشد .

هدف از تبلیغات ، رسیدن به کل اهداف می باشد که ممکن است شامل تغییرات کرداری یا ساخت تصورات جدید وهم چنین رسیدن به هدف روشن باشد.(غمخوار1380)

  2-8. مروری برگردشگری در ایران

ایران با 000/648/1 کیلومتر مربع وسعت ونزدیک به 70 میلیون جمعیت براساس تقسیم بندی منطقه ای سازمان جهانی جهانگردی«WTO» در آسیای جنوبی قراردارد.

ایران باداشتن سواحل گسترده ی دریای عمان وخلیج فارس در جنوب ، دریای خزر در شمال، وجود رشته کوه های عظیم البرز وزاگرس ، اقلیمی متنوع ، پیشینه تاریخی درخشان ،آثار باستانی ، مناظر بدیع طبیعی ، موسیقی غنی وفرهنگی سترگ و...  توان بالقوه بسیار مساعدی برای جذب جهانگرد دارد .

همه نشانه ها حاکی ازآن است که با کمترین بذل توجه ، ایران می تواند به آسانی یکی از قطب

15

های اصلی جهانگردی دنیا شود . اگر دست اندرکاران ذیربط برنامه ریزی منظم و علمی داشته باشند وبینش فراگروهی توام با احساس مسئولیتی دینی وملی را دردستور کار خود قراردهند ، درآمد حاصل از جهانگردی می تواند جایگزین بسیاری از تولیدات و صادرات اعم از نفت  وفرش و....باشد . ولی افسوس که برنامه ریزی غیر مسئولانه رژیم گذشته و عوارض منفی و اجتناب ناپذیر اوایل انقلاب و سپس جنگ تحمیلی 8 ساله ودر پی آن تحریم های اقتصادی اعمال شده که همچنان کم وبیش ادامه دارد ، مقوله جهانگردی رابه کلی از دستور کار دولتمردان کشور خارج ساخت .جنگ تحمیلی بسیاری از زیر ساخت های کشور وامکان پذیرایی واقامتی را آسیب رساند . وانگهی ، تصرف اماکن باقیمانده سیاحتی و اقامتی که از طرف سازمان های جدید که اشغال برخی از آنها کماکان ادامه دارد، سوءمدیریت بعضی از مسئولان دوره های مختلف ، عدم تبیین وتعیین سیاست اقتصادی مشخص در مورد شناسایی رفتارهای مجاز وغیرمجاز جهانگردان ، عدم درک صحیح اهمیت ونقش جهانگردی در همه شئون اجتماعی ، اقتصادی وفرهنگی کشور از طرف برخی از دست اندرکاران وعوامل دیگر باعث شد تا این کشور که می تواند یکی از قطب های مسلم ومهم جذب جهانگرد در جهان باشد از مواهب عظیم اقتصادی ، اجتماعی وفرهنگی جهانگردی محروم شود ، به طوری که میزان ورود جهانگرد خارجی به کشور ودرآمد حاصل از آن در مقایسه با بسیاری از کشورهای همجوار یادرحال توسعه بسیار کم وناچیز باشد .(محلاتی 1380)

2-9. صنعت گردشگری در ایران

گردشگری در ایران از سال 1314 مورد توجه قرار گرفت و با تشکیل اداره ای به نام امور جهانگردی در وزارت کشور رسماً کار خود را آغاز کرد و فعالیت هایی را در امور جهانگردی مربوط به این صنعت در ایران آغاز نمود . اداره امور گردشگری در سال 1320 جای خود را به شورای عالی جهانگردی داد و سرانجام در سال 1342 تصویب نامه سازمان جلب سیاحان به اعضای هیئت وزیران وقت رسید . در سال 1352 سازمان جلب سیاحان با وزارت اطلاعات ادغام شد و وزارتخانه ای تحت عنوان وزارت اطلاعات و جهانگردی شروع به کار نمود.  

 (فخری ، سال انتشارکتاب(؟) )این واقعیت تلخ را بپذیریم که ما در جذب تعداد محدودی جهانگرد از کره زمین ناکام مانده ایم . مقایسه جاذبه های گردشگری کشور ما که چهار فصل و تنوع آب و هوایی بی نظیر داریم با کشور سرد و برف خیز کانادا به روشنی نشان می دهد که ما از چه جاذبه های فوق العاده و بی نظیری بهره مندیم که در صورت رعایت برخی اصول ساده می توانیم محیطی بسیار دلپذیر و مناسب تر از هر نقطه دیگر در جهان و جذب گردشگران فراهم آوریم .

موضوع این نیست که فقط جهانگرد از زیبایی های یک شهر و منطقه لذت می برد بلکه ساکنان آن محل خود بیش از همه برخوردار خواهند بود و زندگی لذت بخش خواهند داشت .

                                                                     16

جهانگردی صنعتی است بدون آلودگی و عوارض زیست محیطی که دیگر به مانند گذشته صنعتی جانبی ، فصلی و با درآمد اندک نیست . بلکه در رده بزرگترین و اشتغال زاترین رشته های پر درآمد جهان محسوب می شود .

در آمد گردشگری دنیا در سال 2000 میلادی حدود 500 میلیارد دلار بوده است و این رقم بیشتر از درآمد نفت کل کشور های صادر کننده نفت ( اوپک )می باشد و در همین سال حدود 700 میلیون جهانگرد از نقاط دیدنی جهان بازدید کرده و سبب رونق صنایع جانبی و خدماتی در کشور های پذیرای مسافر شده است . متاسفانه درآمد ایران در بخش جهانگردی حدود 800 میلیون دلار در سال 1379 بوده است . تعداد اندک جهانگردان بازدید کننده از ایران سبب شده تا رتبه ایران از نظر درآمد در بخش جهانگردی56 و از نظر تعداد جهانگردان 69 باشد . (فخری، سال انتشار(؟) )اگر ما از بعد اقتصادی به مسئله جهانگردی نگاه کنیم این بخش قادر است درآمدی را در حد نیمی از درآمد نفتی کشور در میان مدت و معادل درآمد نفتی کشور در دراز مدت ایجاد نماید . درآمد نفتی چند سالی است که با رشد ملایم از 250 میلیون دلار در سال 75 به 800 میلیون دلار در سال 79 افزایش یافته است . اگر چه پیش بینی ها نشان می دهد که این رشد با وقوع 11 سپتامبر رو به کاهش گذاشته است . ورود جهانگرد به ایران که در اوایل دهه 50 به 700هزار نفر در سال رسیده بود ، مجدداً در سطح 100 هزار نفر کاهش یافت اما با آغاز برنامه های اقتصادی این رقم طی 5 سال به 300 هزار نفر افزایش یافته است . اما این رشد به هیچ عنوان با آنچه در سایر کشورهای دارای امکانات توریستی در حال رخدادن است قابل مقایسه نیست و بر آورد می شود طی دو دهه آینده ارزش درآمد آن به 2000 میلیارد دلار برسد .

2-10. علت عقب ماندگی ایران در جذب جهانگرد

فقدان تاسیسات زیربنایی ، فقدان نیروی انسانی کارآمد، وجود تصویر نامناسب از ایران که از سوی رسانه های غربی ترویج می شود ، فقدان تسهیلات مناسب برای جهانگردان ، وجود مشکلات سیاسی با برخی کشورها، مشکلات فرهنگی در برخورد با توریست ها، عدم آشنایی با زبان بین المللی مکانهای توریست پذیردرایران ، عدم اطلاعات درست مردم منطقه توریست پذیر از اماکن توریستی، فقدان مدیریت متمرکز برای پیشرفت در این بخش ، بزرگترین نقائص مارا در این صنعت تشکیل می دهند . واقعیت این است که اگر تعداد توریست های ورودی به کشور از یک اندازه ای بیشتر شوند امکانات جهانگردی ما پاسخگوی آنان نخواهد بود تعداد نیروی فعال کشور برای جذب توریست 50 هزارنفراست که این رقم اصلا قابل مقایسه با رقم های مشابه حتی در کشورهایی مانند امارات وترکیه نیست . کشور مادرمجموع 630 واحد مهمانپذیر داردکه 23 واحدآن هتل 5ستاره و50 واحد آن 4 ستاره می باشد این درحالی است که

 

                                                                17

هتل های ساخته شده پس از انقلاب نیز عمدتا از کارایی لازم برخوردار نبوده ودر حد استاندارد های موردنیاز جهانگردان نیست . پیش بینی کشور برای جذب توریست خارجی در سال 1380 ، دومیلیون نفر و پیش بینی درآمد آن یک میلیارد دلار بوده است اما به نظر می رسد حادثه یازده سپتامبربه شدت به این هدف ضربه زده و بسیاری از افراد فعال در این بخش را متضرر کرده است با توجه به این که ایران به دلیل برخورداری از منابع جالب توجه جذب جهانگرد مطابق نظر کارشناسان می تواند 10 تا 15 میلیون توریست را سالانه جذب کرده وحداقل ده میلیارد دلار درآمد از این راه به دست آورد .(روزنامه حیات نو 10/8/1379)

 اقدامی که اکنون قریب به یک دهه است توسط کشورهایی نظیر ترکیه ، تایلند وچین (که از نظر سطح فرهنگی و زیر ساخت های اقتصادی تفاوت قابل توجهی با ما ندارند)در حال انجام است .

حجم پولی که به واسطه جهانگردان دنیا در یک سال جابجا می شود حدود 5/2 برابر درآمد سالانه حاصل از فروش نفت کشورهای عضو اوپک است  13 کشور عضو اوپک سالانه 170 تا 180 میلیارد دلار نفت بفروش می رسانند .براساس آمارهای سازمان جهانی گردشگری تعداد جهانگردان دنیا در سال 1999 میلادی حدود 650 میلیون نفر بوده است. تعداد جهانگردان دیدار کننده از ایران از 456هزارنفر در سال 1375 به یک میلیون و سیصد هزارنفر در سال 1378 افزایش یافت . همین نسبت نیز میزان درآمد ایران از محل گردشگری از 165 میلیون دلار در سال 75 به 700میلیون دلار در سال 78 افزایش یافت. .(روزنامه حیات نو 10/8/1379)

2-11. جاذبه های طبیعی ایران

کوه های زیبای زاگرس ، البرز، سبلان ، شیرکوه ، وقلل مرتفع آن ها مانند دماوند ، الوند، دنا، سماموس ، درفک (DORFAK (که ضمن زیبایی بهترین مکان برای کوهنوردی و اسکی است ؛ دشت مغان ،دشت ارژن ، دشت ناز ، جنگل های سرسبز ودیدنی شمال ،پارک جنگلی های گلستان ، جنگل های غرب ، دریاچه های ارومیه ، مهارلو،بختگان ،پریشان ،گاوخونی ،جازموریان ، جزایر زیبای کیش ،قشم ، مرداب انزلی، تالاب میانکاله ، چشمه های آب گرم معدنی محلات ، سرعین ،  آبشارهای زیبای یاسوج ، فلات فارس و...... نمونه ای از جاذبه های طبیعی ایران اند .

2-12.  جاذبه های تاریخی

مهم ترین آثار تاریخی ایران که شهرت جهانی دارند و می توانند انبوه جهانگردان را به خود جلب کنند  عبارتند از : ویرانه های هگمتانه، تپه سیلک ، مارلیک ، نقش رستم ، تخت جمشید ، آپادانا، کاخ فیروز آباد ، بنای شاهپور کازرون،ارگ بم ، ارگ کریم خانی ، حمام گنجعلی خان کرمان، بازار وکیل ، سرای مشیر شیراز ، خانه طباطبایی ها وبروجردی ها ومنوچهری ها ، باغ فین ، عمارت عالی قاپو ، مدرسه چهار باغ ، کاخ چهل ستون ، منارجنبان ، مسجد شیخ لطف الله ، سی وسه پل ، پل خواجو ، میدان امام ، کلیسای وانگ، مسجد کبود ، قلعه فلک افلاک ، مسجد جامع لرستان ، شهر سوخته ، دهانه غلامان سیستان، مسجد جامع یزد و......

                                                                18

2-13. جاذبه های صنایع دستی در ایران

یکی از جاذبه های بسیار قوی در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه صنایع دستی است که نظر هر مسافر و جهانگرد را به خود جلب می کند . مسافران با خرید فراورده های دستی یادگارهایی بس ارزنده از مسافرت خودبه ارمغان می برندکه بعدها خاطرات سفر را در ذهن زنده میکند. ایران زمین بنا به موقعیت جغرافیایی و شرایط طبیعی اش از دیر باز سرزمین صنایع دستی و هنری بوده ،صنایع دستی ایران به سبب داشتن ویژگی های متنوع و زیبایی و کاربری بودن ، شهره آفاق است . انواع کفپوش ها مانند گلیم ، فرش ، گبه و انواع پارچه های زربافت و قلم کار ، صنایع چوبی مانند خاتم کاری و منبت کاری و قلم زنی نقره سازی و ساخت انواع اشیای گلی ، کاشی ، سفالی ، زیور آلات و نقره و مینا کاری ، خراطی ، نقاشی و شیشه گری حاصل هنر و ذوق هزاران زن و مرد و پیر و جوان است که در گوشه و کنار این مرز و بوم در عین محرومیت از مواهب یک زندگی سالم و معمولی در کمال گمنامی و فروتنی و بی ادعایی به خلق زیباترین و ارزشمند ترین اشیای هنری مشغول اند، اما متاسفانه در این مورد نیز به سبب عدم رونق جهانگردی در ایران و مشکلات فراوان معیشتی ، پدید آورندگان صنایع دستی ، اولاً : بعضی از این صنایع مانند زری بافی و مخمل بافی بدست فراموشی سپرده شده است ؛ ثانیاً : بازار صنایع دستی آنطور که باید رونقی ندارد .

2-14. جاذبه های مذهبی

عشق و علاقه ایرانیان به خاندان نبوت همراه با فرهنگ و هنر خلاق و بارور ایران موجب شد که بر مزار امامزادگان و پیشوایان دینی ، زیارتگاه ها و بناهایی در کمال زیبایی و شکوه ساخته شوند و در تکمیل آنها ، با توجه به مراسم و آداب زیارتی ، انواع هنر ها و خلاقیت های اندیشه بکار رود .این زیارتگاه ها که در گوشه و کنار ایران اسلامی و در شهر های کوچک و بزرگ بنا شده اند محل تجمع و عبادت حاجتمندان و دل خستگانی که از مداوای رایج ظاهری مایوس اند و برای شفای آلام خود به دامان پیشوایان مذهبی تمسک می جویند و از انفاس پاک آنان یاری می جویند . علاوه بر زیارتگاه ها ، مساجد ایران از نظر قدمت ، زیبایی و شکوه و نبوغ معماری در سراسر جهان در اوج شهرت اند . وانگهی سبک بنا ، معماری و تزئین مساجد ایران با مساجد دیگر کشور های اسلامی بسیار متفاوت است و همین امر می تواند در جذب جهانگردان خارجی و گردشگران تاثیری مهم داشته باشد . کشور ایران بدلیل وسعت خاک و تنوع قومی- مذهبی دارای کلیسا ها ، آتشکده ها و کنیسه هایی است که از نظر قدمت و عظمت و زیبایی مورد توجه بسیاری از پیروان سایر مذاهب در سراسر گیتی است و برای جهانگردان و زائران ایرانی و خارجی جذابیت بسیاری دارد . برخی از زیارت گاه ها و عبادت گاه های ایران ارزش جهانی دارند ؛ مانند بارگاه ملکوتی امام رضا (ع) در مشهد که کعبه آمال ملیون ها زائر ایرانی و شیعیان کشور های هندوستان ، پاکستان ، افغانستان ، عراق و . . . است که به سبب عظمت و زیبایی و

19

بهره مندی از شاهکارهای هنر های معماری ایرانی ، آینه کاری و کاشی کاری می تواند برای مسافران غیر مسلمان  جذبه ای  قوی باشد . آرامگاه حضرت معصومه (س) در قم و بقعه شاه نعمت اله ولی درماهان کرمان شهرت جهانی دارد .                  

2-15. ایران کانون بالقوه جذب جهانگرد

با توجه به موقعیت جغرافیایی و ویژگی های طبیعی و انسانی و تاریخی این سرزمین براستی ایران را باید یکی از مهمترین قطب های جهانگردی نامید . ایران به سبب قدمت تاریخی و پویایی تمدن و فرهنگ ، در ژرفای تاریخ دارای چنان جاذبه های توانمندی در بسیاری از زمینه هاست که می تواند پاسخ گوی انبوهی از خواسته ها و نیاز های جهانگردان باشد . مهمان نوازی ایرانیان که ریشه در تاریخ و دین ایران دارد و زبانزد خاص و عام است می تواند هر بیگانه را مجذوب خود کند و او را به آغوش خود فرا خواند و با چگونگی گذران زندگی ، بینش و آداب و رسوم این مرز و بوم آشنا نماید .(محلاتی 1380)

     2-16 . گردشگری به عنوان بردار توسعه

در قطعنامه همایش سازمان ملل متحد در مورد جهانگردی که در سال 1963 در رم تشکیل شده آمده است : « جهانگردی بین المللی از جمله اقلام صادراتی نامرئی به شمار می رود که در واقع سهمی مهم در رشد اقتصادی کشورهای در حال رشد وتوانایی ایفای چنین نقشی راهمچنان بر عهده خواهد داشت .» (فیض بخشی 1355)

تامین نیاز جمعیتی که به سرعت روبه افزایش است و ایجاد کار برای انبوهی از جوانان جویای کاریکی از مهم ترین معضلات کشورهای درحال توسعه است. وانگهی بالا رفتن سطح آموزش وفرهنگ ، انتظارات افراد را ارتقاء می بخشد و همراه با افزایش درآمدهای سرانه و ارتقای سطح زندگی ، برمیزان نیازها افزوده می شود ، بنابراین بدست آوردن ارز خارجی برای تامین نیازهای روزافزون و رسیدن به رفاه اقتصادی ، یکی از عمده ترین اهداف کشورهای در حال توسعه است . گردشگری را  می توان نوعی نیروی محرکه ، عامل توسعه اقتصادی در تمامی کشورها دانست ، زیرا هیچ کشوری نمی تواند خود را فاقد مواد اولیه برای بنیان گذاری صنعت جهانگردی بداند ،مهم ترین ونخستین عامل برای ایجاد فعالیت در زمینه جهانگردی تفاوت های اقلیمی ، فرهنگی و تاریخی و ....موجود میان کشورها واهالی آنها با یکدیگر است  این خود نوعی جاذبه تلقی می شود . اختلاف آب وهوا ، چشم اندازهای طبیعی ، حیات وحش ، صنایع دستی ، فرهنگ وآداب ورسوم وتاریخ ،زبان ،نژاد ورنگ و... میان مردم کشورها ، هرکدام سرمایه ای  برای پایه گذاری صنعت گردشگری است . بسیاری از کشورهای درحال توسعه به رغم فلاکت ودرماندگی کنونی دارای میراث هایی گرانبها از پیشینه تاریخی افتخار آفرین خود هستند و هم چنین از موقعیت جغرافیایی و طبیعی بسیار مناسبی بهره مندند.

20

 

 علاوه براین دوری ومسافت میان بازار تولید جهانگرد و بازار مصرف کالای جهانگردی را دیگر نمی توان مانعی برای توسعه گردشگری دانست ، زیرا به برکت وسایل راحت وسریع آمد ورفت کنونی این مساله برطرف شده است ، صنعت جهانگردی وسیله مهمی برای تحصیل ارز وشناساندن تولیدات و محصولات داخلی  به خارجیان ودر نتیجه وسعت وگسترش دادن بازارهای صادراتی است و به

لحاظ ایجاد خدمات گوناگون و اشتغال ونیز کمک به سرعت گردش پول یکی از مهم ترین منایع  تولیدی کشور بشمار می رود. گردشگری معمولا یک امر دو جانبه است یعنی به همان ترتیب که کشوری با جلب سیاحان بردرآمد ارزی خود می افزاید براثر مسافرت اتباع خود به ممالک دیگر متحمل هزینه ارزی نیز می گردد از این رو استفاده خالص از جهانگردی مربوط به رابطه میان درآمد وهزینه حاصل از آن است که در موازنه پرداخت ها جزء صادرات و واردات نامرئی محسوب می شود.  برای بسیاری از کشورها به ویژه کشورهای کم درآمد صنعت توریسم به عنوان  عامل مهم بشمار می رود . چنان چه در بعضی کشورهای در حال توسعه در آمد حاصل از صنعت گردشگری بیش از درآمد  حاصل از محصولات کشاورزی است . حدود بیست وشش کشورجهان بیش از ده درصد ارزش کالای صادراتی خود را از صنعت گردشگری تامین می کنند .(محلاتی 1380)

در اوایل انقلاب اسلامی و دیدگاه منفی مسئولان فعالیت گردشگری رکود نسبی در آن بخش ایجاد گردید و کاهش شدید در مورد ورود جهانگردان خارجی به کشور ایجاد شد . البته نبود امکانات اقامتی مناسب ، جنگ تحمیلی و عدم احساس امنیت نیز مزید بر علت بود در سالهای اخیر و پس از پایان جنگ تحمیلی و بهبود وضعیت اقتصادی و سیاسی کشور با توجه مسئولان به این بخش موجب گردید تا تدابیر گسترده ای  در جهت تقویت و توسعه بخش جهانگردی در کشور اندیشیده شود . بطوریکه از سال 1370 آمار ورود گردشگران به کشور سیر صعودی یافته و با سرعتی نسبتاً چشمگیر نسبت به سالهای گذشته به رقم 249 هزار نفر بالغ گردیده است که در کقایسه با رقم پیش بینی شده برای سومین سال برنامه دوم که 156 هزار نفر بوده است که رشد قابل ملاحظه ای را نشان می دهد . درآمد ارزی حاصل از ورود گردشگران خارجی به کشور ، در همین سال رقمی حدود 7 میلیارد ریال بوده که در مقایسه با سال قبل از آن از رشدی معادل 1/61 درصد برخوردار گردیده است . آمار ورود جهانگردان به کشور در سال 1378 به حدود یک میلیون و سیصد هزار نفر و درآمد ارزی حاصل از آن نیز به 700 میلیون دلار بالغ گردید . ( بطور میانگین هر توریست 4/538 دلار در ایران خرج کرده است ) . (فخری ،نگاهی اجمالی به نقش جهانگردی دردرآمد ارزی کشور)

2-17. فواید وآسیب های گردشگری روستایی

˜   فواید اقتصادی

درکارهایی که با گردشگری مرتبط هستند مثل آماده کردن اتاق برای  گردشگران،تهیه غذا ، خرده فروشی، حمل و نقل وایجاد سرگرمی  شغل های جدیدی بوجود می آورند .  ازفعالیت های خدماتی

 

21

موجود مثل سیستم حمل ونقل ،مراقبت های دارویی ،صنایع و حرفه های سنتی روستایی حمایت می شود .از حرفه ها وخدمات موجود حمایت می شود . شغل های جدید ومتنوع در مناطق مختلف  ایجاد می شوند و بوسیله کم کردن کمک هزینه های کشاورزی ،اقتصاد محلی را تقویت می کند .

˜  فواید اجتماعی

باعث تقویت وحمایت خدمات محلی مانند حمل ونقل عمومی و مراقبت های بهداشتی می شود

.باعث ایجاد امکانات وجاذبه های جدید مثل امکانات فرهنگی ،مراکز تفریحی یا ورزشی شده و باعث افزایش روابط اجتماعی درجوامع دورافتاده روستایی و ایجاد فرصت هایی برای مبادله فرهنگی می شود . باعث ایجاد آگاهی بیشتر درزمینه اصطلاح فرهنگ های محلی ،حرفه ها و هویت فرهنگی می شود . از فواید دیگرآن این است که دوباره روستاها را پرجمعیت می کند وباعث افزایش نقش زنان درجوامعی که سنتی تر ودورافتاده تر هستند می شود .

˜ فواید زیست محیطی

- هم درآمد ایجاد می کند وهم حمایت و آبادانی محیط زیست طبیعی روستا را ایجاد می کند .از حفظ وآبادانی فضاهای تاریخی مثل خانه های روستایی ،باغ ها وگردشگاهها حمایت می کند . باعث بازسازی ساختمان های متروکه مثل آب انبارهامی شود .

˜ آسیب های اقتصادی

هزینه خدمات عمومی را افزایش می دهد ،ممکن است روستاییان علاقه ومهارت  لازم را برای مشاغل گردشگری نداشته باشند . منجر به افزایش زمین ، کالا وخدمات می گردد .

˜ آسیب های اجتماعی

هجوم گردشگران  تاثیرهای کوتاه مدت وبلند مدت بر استحکام اجتماعی و فرهنگی جوامع روستایی  می گذارد ودرمدت طولانی  تحول اجتماعی ایجاد می کند مخصوصا روستاهای دورافتاده ،سنتی وکوچک  ، که برای تاثیر پذیری آماده بودند . جرم وجنایت را افزایش می دهد،به حریم ساکنان روستا به دلیل کثرت گردشگر تجاوز می شود . خدمات محلی کاهش پیدا می کند و..

˜  آسیب های زیست محیطی

 فعالیت هایی مانند اسکی ، هاکی ،صخره نوردی ، اتومبیل رانی و.... در محیط پاک روستا تاثیر می گذارد . براثر کثرت گردشگران به باغ ها ، پارک ها وخانه ها ومحیط های روستایی آسیب می رساند،آلودگی را افزایش می دهد و آرامش محیطی را با آلودگی های صوتی برهم می زند .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

22

فصل سوم

                                                 موقعیت منطقه مورد مطالعه

                             ( بخش رحیم آباد رودسر)

 

                                                  جغرافیایی

                                    اقتصادی

                                    طبیعی           

                                    تاریخی       

                                    فرهنگی        

 

 

                                    

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                    منبع : www.googleearth.com

عکس هوایی شماره1. موقعیت رودخانه پلورود دربخش رحیم آباد شهرستان رودسر استان گیلان

 

دانشگاه آزاداسلامی واحد رشت

      مقطع :کارشناسی ارشد

  عنوان پایان نامه: بررسی نقش رودخانه پلورود

     درایجاد جاذبه های توریستی بخش رحیم آباد

     استادراهنما: دکتراسماعیل چاوشی

     استادمشاور:دکترسیمین تولایی

      پژوهشگر: عادل ابوصادقی

      عکس هوایی شماره 1

 

 

 

 

 

 

23

 

3-1. شهرستان رودسر

شهرستان رودسردر موقعیت     " 11'   ,8 , ْ  37 شمالی و " 50 , ' , 16 ْ50   شرقی واقع شده است با وسعتی حدود 1340 کیلومترمربع سومین شهرستان وسیع گیلان است . ارتفاع آن از 19- تا 3620 متر می باشد بلندترین قله استان (620 3متر سماموس )دراین شهرستان قرارداردازشمال به دریای خزر از جنوب به سلسله جبال البرز و استان قزوین وشهرستان های سیاهکل ورودبار و از شرق به رامسر واز غرب به شهرستان لنگرود و املش متصل است .(عکس هوایی شماره 1)

شهرستان رودسر تعداد42042 خانوار و جمعیتی حدود 146057نفرمی باشد که 9/51درصد روستانشینند تراکم نسبی 113 نفر می باشد . این شهرستان شرقی ترین  شهرستان گیلان است  و دارای چهار بخش  :مرکزی - رحیم آباد - چابکسر و کلاچای و5 شهر و  دارای 424 آبادی  و 10 دهستان است . که بخش رحیم آباد دارای 4دهستان و219 آبادی می باشد . 156 روستای شهرستان در جلگه 176 روستا در کوهستان و 22 روستا جلگه ای کوهستانی، 25 روستا جلگه ای جنگلی  و 45 روستا کوهستانی جنگلی می باشد که 11 روستای کوهستانی جنگلی دررحیم آباد و 19روستا ی جلگه ای جنگلی دررحیم آباد، 9 روستا جلگه ای وکوهستانی در رحیم آباد و168 روستا ی کوهستانی در رحیم آباد،12 روستای جلگه ای  در رحیم آباد قراردارد .(نقشه شماره 2)

 شهرستان رودسردارای505 چشمه دائمی  است که 363 تا دررحیم آباد است .ودارای 193 چشمه فصلی است که 143 دررحیم آباد است  از مجموع 172 چاه عمیق ونیمه عمیق تنها یک چاه دررحیم آباد و ازنظرروستاهای استفاده کننده از رودخانه دائمی از طریق موتورپمپ دررودسر 50 روستا که فقط یک روستا و  روستاهای استفاده کننده از رودخانه فصلی ا زطریق موتور پمپ از مجموع 2 روستا یکی دررحیم آباد قراردارد.      

ازمجموع41 واحد پرورش ماهیان گرم آبی وسردآبی تعداد 8 واحددررحیم آباد قراردارد.تنها صنایع تبدیلی روستایی ( برگه خشک کنی در رودسر در  دهستان رحیم آباد (طول لات )قرار دارد. شهرستان رودسر دارای دومین رود پرآب گیلان یعنی پلورود  می باشد .مردم آن عموما کشاورز،دامدار وماهیگیر می باشند . محصولات این شهرستان برنج، چای ،مرکبات، گندم ،جو ،فندق، حبوبات وگل گاوزبان می باشد  .کل اراضی شهرستان 104751 هکتار می باشد که 41270 هکتار آن جنگل و 44273 هکتار مرتع و 18878 هکتار زراعتی و 330 هکتار مسکونی می باشد. (مرکز آمار معاونت برنامه وبودجه  استان گیلان)قدیمی ترین نام رودسر کوتم (Kotam)است ،شهرخیلی کوچک از رانکوه (Ranekouh)محسوب می شد که از این شهر بندری قدیمی کشتی های کوچک وبزرگ به نقاط دوردست برای حمل بار وجابجایی مسافران آمدورفت می کردند . محل دقیق لنگرگاه،منطقه فعلی سرپل شرقی است .

 

 

 

24

بعدها این شهر به هوسم (Howsam )تغییر یافت این شهر بنا به دلابلی نظیر آتش سوزی روبه خرابی نهاده شد درسال 800 هجری قمری بدستور سیدرضاکیا که آن زمان حاکم بیه پیش(شرق گیلان) بود دوباره بنانهاده شد ورودخانه های موجود در شهر توسط او با حفر کانال از پلورود احیا شد شهررودسر در دوره پهلوی اول با تخریب بناهای باستانی وقدیمی به شکل مدرن ساخته شد که اینک جزء آثار تاریخی رودسرمحسوب می شوند.(www.roodsar.com)

 شهررودسر یکی از زیباترین تابلوهای طبیعی از تلفیق کوه ودریا است که بندرت در ایران وجود دارد که عبارتند از: زیاز(Ziyaz )،سماموس، سیارستاق(Siyar-Sagh) ، سیاهکلرود(Siyah-Koloroud)، شوئیل(Shouiel   )، شوک (Shavak )، قاسم آباد ،گرمابدشت((Garmab-Dashat ،تمیجان(Tamijan )، پیرمحله ، للرود (Lela-Roud)، چینی جان (Chiney-Jan   ) ، کهنه گوراب و... .از نقاط دیدنی رودسر پارک ملت رودسربا تلویزیون بزرگ شهری، بازارسنتی یکشنبه بازار رودسر، سواحل رودسر ،کاخ رضاخان ، میدان اصلی شهر رودسر( عهد رضاخان )،  بقعه امیربنده ،گورستان تاریخی ملامیرا،روستای سرولات ( (srvelat ، مناطق رحیم آباد ، روستای تاریخی تمیجان (پل خشتی، مسجد  وحمام ) پیرمحله، مسجد گیلاکجان ( (Gilakjan، قلعه بندبن (Bandebon) قاسم آباد ، پلاژهای ساحلی، مهمانپذیر ورستوران سیترا ، هتل رستورانهای چابکسر،بقعه میانده چابکسر، بقعه ماچیان  بقعه کویه(( koye سفلی.  شهرستان رودسر دارای دانشگاه پیام نور، آزاد وعلمی کاربردی است وبیمارستان بزرگ شهیدانصاری(اولین استاندار گیلان بعد از انقلاب) و  مجموعه فرهنگی ارشاد از امکانات مهم شهرستان می باشند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

25

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دانشگاه آزاداسلامی واحد رشت

      مقطع :کارشناسی ارشد

  عنوان پایان نامه: بررسی نقش رودخانه پلورود

     درایجاد جاذبه های توریستی بخش رحیم آباد

     استادراهنما: دکتراسماعیل چاوشی

     استادمشاور:دکترسیمین تولایی

      پژوهشگر: عادل ابوصادقی

      نقشه شماره 2

 

    نقشه شماره 2. دهستانها وبخش های شهرستان رودسر

    منبع : واحدGISبرنامه وبودجه استان گیلان

 

 

 

 

 

 

26

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دانشگاه آزاداسلامی واحد رشت

      مقطع :کارشناسی ارشد

  عنوان پایان نامه: بررسی نقش رودخانه پلورود

     درایجاد جاذبه های توریستی بخش رحیم آباد

     استادراهنما: دکتراسماعیل چاوشی

     استادمشاور:دکترسیمین تولایی

      پژوهشگر: عادل ابوصادقی

      نقشه شماره 3

 

 

  نقشه شماره 3 شهرستان رودسروموقعیت رودخانه پلورود وبخش رحیم آباد

            منبع: واحد GISبرنامه وبودجه استان گیلان

مرزشهرستان

                               مرزبخش رحیم آباد   

                                  مرزدهستان

   رودخانه پلورود

 

29

3-2. بخش رحیم آباد

بخش رحیم آباد در موقعیت جغرافیایی  " 24,  ' 51,  ْ36 شمالی و  " 13    ' ,12  , ْ 50 شرقی قرار دارد. قسمت اعظم قله سماموس و رودخانه پلورود در این بخش قراردارد. بیشتر مساحت بخش را مناطق جنگلی ،کوهستانی ومرتع تشکیل می دهند و بیش از 75درصد جمعیت آن روستانشین هستند وبه شغل کشاورزی ودامداری مشغولند. (عکس هوایی شماره 1)

رحیم آباد از شمال به بخش کلاچای از جنوب به استان قزوین و شهرستان رودبار واز شرق به شهرستان رامسر و از غرب به بخش املش و سیاهکل متصل است.فاصله آن تا دریا 9 کیلومتر بوده واز نظر توپوگرافی دارای سه ویژگی، جلگه، جنگلی وکوهستانی می باشد. با وسعتی معادل 800 کیلومترمربع به تنهایی از 7شهرستان استان گیلان وسیع تراست . جمعیت بخش 29 هزارنفرودارای 7830 خانوار می باشد. دارای چهار دهستان و219 روستا می باشد .(نقشه شماره2و3)

دهستان های بخش رحیم آباد  به نام های رحیم آباد(طول لاتToule-Lat) ،اشکورسفلی،(اشکورعلیا و سیارستاق ییلاقی) و شوئیل می باشد که جمعیتی معادل 22 هزارنفررادرخود جای داده است وشهررحیم آباد نیز چمعیتی معادل 7000نفردارد .دهستان رحیم آباد (طول لات ) باجمعیتی برابر 10 هزارنفر پرجمعیت ترین و دهستان اشکورعلیا وسیارستاق ییلاقی با جمعیتی معادل 3500نفر کم جمعیت ترین دهستان می باشد دارای آب وهوای معتدل ،مرطوب وسرد کوهستانی می باشد ،منطقه شهری و بخشی از دهستان طول لات از پرباران ترین مناطق گیلان هستند(1450 میلی متر) اما  دهستان های شوییل و اشکور ییلاقی زمستان های بسیارسرد وتابستان های خنک دارند .رطوبت هوا دربعضی از ماههای سال از90 درصد هم بالاتر است ودر منطقه جلگه ای وجنگلی مرطوبت از 80درصد پایین نمی آید. (منبع : واحدآمار واطلاعات برنامه وبودجه استان گیلان)

اما مناطق کوهستانی بخش خشک و فاقد رطوبت آزاردهنده هستند محصولات عمده آن چای ،برنج ،مرکبات،فندق ،گل گاوزبان،سبزیجات، گندم،حبوبات ومحصولات جالیزی و میوه های بومی می باشد. بیشتر مردم آن کشاورز ودامدار می باشند .درصد تحصیل کرده های مهاجر آن بسیار بالا و  به نیمی  از جمعیت فعلی آن می رسد که به دلیل محرومیت منطقه رحل اقامت درشهرهای همجوار ،استان به ویژه رشت ، مازندران ،قزوین وتهران می افکنند.بخش رحیم آباد فاقد هرگونه دانشگاه ،بیمارستان ،آزمایشگاه  مجهزوپزشک متخصص بوده ، و فقط چندمرکز بهداشتی ودرمانی دارد. دومرکز پیش دانشگاهی دو مرکز شبانه روزی ، ،دوسالن ورزشی،  دارای یک مهمانپذیر وسه مجتمع اقا متی بارستوران وسوئیت می باشد.مسیر جاده رحیم آباد به اشکورات بهترین مکان تفریحی بخش می باشد که مسافران زیادی را به خود جلب می کند .

 

 

27

بخش رحیم آباد دارای چند ویژگی منحصربفرد دراستان است که آن را از بخش های استراتژیک و حائز اهمیت استان کرده است این ویژگی ها عبارتند از : قرارداشتن بزرگترین قله گیلان (سماموس با 3620 متر) در رحیم آباد- تمام بخش رحیم آباد درحوضه آبخیز رودخانه پلورود قراردارد- دومین راه ارتباطی به مرکز- با پیشرفت 90 درصدی عملیات راهسازی-  دربخش رحیم آباد قراردارد- بزرگترین مرکز تولید فندق ،گل گاوزبان وگیاهان دارویی کشور است -درردیف معروفترین نقاط استان ازنظرآثار تاریخی وماقبل تاریخ ،محوطه های تاریخی وتپه های باستانی است .بخش رحیم آباد از نقاط محروم گیلان است .بیشترین خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی استان در این بخش قراردارند ویکی  ازدلایل مهم این محرومیت نداشتن راه ارتباطی مناسب می باشد .این بخش بیش ترین جاذبه های طبیعی در استان رادارا می باشد .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

28

 

3-3.  دهستان رحیم آباد ( طول لات )

دهستان رحیم آباداز دهستانهای بخش رحیم آباد شهرستان رودسر می باشد که دارای 53 آبادی به شرح زیر می باشد: آجه(Aje) ، آخوندملک((Akhond-Molk، اربوسرا (  (Arbu-Sara، آزارکی(Azarki ) ، امیرگوابر( (Amir-Gouvabar، بازنشین علیا(Bazneshin  )،بازنشین سفلی ، بلده سر(Baladesar )، بندبن،بنکسر((Biniksar، ، پرشه(parasha) ، پلام(polam) ، پلط دشت (palat-Dasht )، تب طوس (Tab-Tous ) ، توسکا لنگه(Touska-Lange )، خانکسرای(khankesar ) ،علیا ، خانکسرای سفلی ،خمپته(Khom-Pate ) ، خورتابسرا(Khortab-sara  )، دراز لات(Daraz-Lat   )، درزی محله(Darzi-Mahale )، دیمابن(Dima-Boun   )، دزلی(Diz-Lee )،زرخان لات (Zarkhan-Lat  (، ســـــــــجاره

 ( (Sejare، سوگوابر (Sou-Govabar )، سیاه چال ، سیاهگل چال (Siyah-Gel-Chal ) ، سی سرا)  (Si-Sra، شمشاد سرا ، طول لات ، طاهرسرا، فبیل سرا(Febil-Sara  )، قــــــلعه گردن ( (Ghala- Gardan، کج محمد ،  کرباس سرا ی علیا ،کرباس سرای سفلی ، کــــــــــشکوه ( (Kashke کهنه سربی( (Kone sarbe، گوزلبن(Gozalbon )،  گوزلنگاه(Gozalanga ) ،گوسفند گویه (Ge)  ، گوکاه ( (Goeke،لردرابن(lourdara-Bon )  ، لردوبن((Louroud-bon ، لوسرا ( (Lou-Sara، لات پرشو(Lat-Parashe )، لاتک (Latak  ) ، مازگویه(Mazigo)، مازدارویهMazdaroye)   )، نرماش ((NarmaSh ،  وپــــــــــــــرسر(  (Vaparsar، هراتبر(Harat-Bar )،  مرکز آن روستای طول لات است که درمرکز دهستان واقع شده است ، واژه ی لات در گیلکی به معنای محل ودشت مسطح  بی حاصل که در مسیر رودخانه وسیل قراردارد ودارای سنگ وسنگریزه باشد و طول به معنای آب گل آلوده روشن وکدر می باشدبه این معنی که رودخانه ی عظیم پُلُورود در محل مذبور واردمنطقه ی دشت می شود ودرمواقع طغیان آب گل آلود شده زیاد می شد ودر نتیجه تمام دشت را با لایه ای از گل و لای می پوشانید و بی حاصل می نمود  وبه این دلیل این روستا را طول لات می گفتند .از نظر قومیتی گیل بوده و زبان آنها گیلکی رایج در شرق گیلان  با لهجه ی  گالشی) Galashi )می باشد دارای مذهبی شیعه ی اثنی عشری می باشند  .ازشمال به دهستان رضامحله ی رودسر از جنوب به دهستان اشکور سفلی وازغرب به دهستان املش جنوبی .از شرق به دهستان اوشیان وسیاهکلرود منتهی می گردد مساحت آن150 کیلومتر مربع می باشد وعلت انتخاب محدوده ی این دهستان به دلیل همگنی های طبیعی ،اقتصادی ،اجتماعی وعوامل مختلف دیگر نظیر میزان جمعیت وارتباطات،آداب و رسوم مردم و... می باشد . (نقشه شماره 3و4)

 

 

 

 

30

جمعیت دهستان برمبنای آمارگیری سال 85 ، 10628 درقالب 2600خانوار می باشد ونرخ رشد جمعیت در دوره های مختلف آماری همواره در حال کاهش می باشد از نظر حجم جمعیتی ،روستاهای دهستان از وضعیت یکسانی برخورداند. ساخت سنی وجنسی جمعیت مرد (11/51) درصد وزن ( 9/48)درصد برابر آمار سال 70 بوده است . ساخت سنی براساس روش تعمیم  

آماری شهرستان رودسر  به ترتیب 42 درصد زیر15 سال و 72/53درصد در گروه سنی 15تا 64 ساله ودرگروه سنی 65 ساله وبیشتر07/4 درصد می باشد . برابر آمار سال 70 درصد باسوادان  دهستان  93/70 بوده است .از کل جمعیت دهساله به بالا 8/39 درصد شاغل بوده اند . چای کاری عمده ترین واصلی ترین فعالیت اقتصادی روستاهای دهستان می باشد و پس از چایکاری ، برنجکاری ، دامپروری ،مرکبات ،پرورش طیور  و پرورش زنبور عسل  از مهم ترین فعالیت های اقتصادی منطقه است . سطح زیر کشت محصولات زراعی وباغی  دهستان جمعا 1993 هکتار بوده که 16/47 درصد آن زیر کشت چای بوده (940 هکتار) و پس از چای ،شالیزار با 625 هکتاراز نظر وسعت  در مقام دوم وباغ مرکبات با 428 هکتار در رده ی بعدی قرار دارد . کل دام موجود در دهستان برابر آمار 65 تعداد 18375 راس بوده است که بالاترین میزان آن در روستای گوسفند گویه بوده است . از نظر مهاجرت  از سال 55 به بعد همواره این دهستان مهاجر فرست بوده است . (واحد آمار برنامه وبودجه استان گیلان)این منطقه دردهانه ی دره ای واقع شده است که هم پلورود درآن دره قرار داردوهم این که راه اصلی وارتباطی قدیمی وفعلی مناطق اشکور از همین دره بوده و هست .به دلیل وجود قسمت عمده مسیر قابل استفاده و بهره برداری رودخانه ی پلوروددر آن قابل ملاحظه،وعبارت از برنج وچای ومرکبات وجنگل های انبوه ومتراکم حاشیه ی جنوب غربی است . ناحیه ی شمال وشمال غربی  محدوده ی جغرافیایی اختصاص به کشت برنج دارد  از شمال  به جنوب تا رسیدن به منطقه ی کوهستانی چای کشت می شود وناحیه ی کوهستانی به شکل تپه ماهوری است که جهت کشت برنج مناسبت ندارد .جنگل های انبوه اشکور که از حاشیه ی جنوبی دهستان شروع وادامه می یابد یکی دیگر از منابع مهم اقتصادی وثروت دهستان محسوب می گردد. روستای طول لات مرکز دهستان رحیم آباد در گذشته مرکز ثقل  ناحیه بود واکنون نیز به دلیل وجود جاده های ارتباطی پیشرفته (عرض جاده به طول 45 متراعلام شده)  از این تمرکز کاسته شده است اما به دلیل خروج از مناطق کوهستانی وارتفاعات وورود به منطقه ی جلگه ای در سر راه ارتباطی رحیم آباد به مناطق اشکورات ودر آینده ی نه چندان دور رودبارو قزوین دارد این روستا در 8کیلومتری جنوب غربی رحیم آباد قرار دارد . امروزه اغلب را ه های دهستان آسفالته بوده وروستاهایی که در منطقه ی صعب العبور تری قراردارند خاکی اند . (طرح هادی  دهستان طول لات)

 

 

 

31

3-4 . دهستان اشکور سفلی

این دهستان در گذشته به اشکور پایین و یا جیر(Jir  )ولایت نیز معروف بوده است . دارای 1430 خانوار و 5133 نفر جمعیت می باشد . روستاهای بالالام بشکست(Balala-Lamashkas )، خراسان پشته ( (Khorasan-Poshte، رزه گردن ( (Raze-Gardan، عزت آباد شرمدشت(Sharam-Dasht   )، شوک  ، گره گوابر(Gere-Govabar ) ، لام بشکست پایین  ، مازی بن(Maze-Boun )، میان لنگه (Miyan-Lange )، هلوبن دره(Halebon-Dare) ، عزت آباد (عسکرآباد) ، آغوز بن کندسر(Aghouzbon-kandsar )، جیرکل(Jirkoul  )، چلمانرود ( (Chalmare، دیورود(Divroud  ) ، زورزومه (Zour-Zoume ) ، زیاز (Ziyaz ) ، سلجه(Salje ) ، سیاه کشان (siyakashan )، میلاش (Milash ) ، نیلو (Neilo  )، نیلو پرده سر(-Pourdasar Neilo )، آبدوچال (Abdabouchal  )، آسیابدره (Asyab-Darre  )، پرامکوه (  (Param-Kouh، ترپو Tarpou) )، چمتوکش(Chamtoukash ) ، رودبارک (Roudbarak ) ، ریاب (Riab)، سجیران) (Sajiran، سنگ بنگ( Sange-Bone  )، طیولای بالا (Teilae-bala)، طیولای پایین ، فکش (Fakash ) ، کاکرود (Kakaroud )، کیارمش(Kiyarmash  )، گرمابدشت(Garmab-Dasht  )، نرکی(Naraki ) ، پرچکوه(Parach-Kouh  )، لیما چال (Leima-Chal )، لیما گوابر (Leima-Govabar )، لیماLeima) ،( تواسانکش(Tavasan-Kash )، چشان ( (Chashan، کلایه پهلو(Kalayapalo )،سلیمان چپر( (Soleiman-Chaparو در این دهستان قرار دارندومرکزآن روستای زیاز می باشد . از نکات جالب توجه جمعیت مرد و زن این دهستان می باشد که برابرند .این دهستان 3213 نفر باسواد و 1669 نفر بی سواد دارد . پر جمعیت ترین روستای آن زیاز با 492 نفر و کم جمعیت ترین روستای آن پرمکوه با 10 نفر جمعیت می باشد.این دهستان در مسیر راه اصلی و آسفالته رحیم آباد به اشکور و رحیم آباد به دیلمان قرار داشته و بیشتر روستاهای این دهستان بوسیله جاده های خاکی به جاده اصلی مرتبط اند . تمامی روستاها در حوضه آبخیز پلورود ودر منطقه کوهستانی قرار دارند . محصولات عمده این دهستان را فندق ، گل گاو زبان ، گندم ، گردو و حبوبات تشکیل می هند . باغداری ، کشاورزی و دامداری از مشاغل مردم این دهستان است . دارای زمستان های سرد و تابستان های خنک می باشد . مرکز این دهستان دارای تاسیسات زیر بنایی دولتی مهمی چون راهنمایی و دبیرستان شبانه روزی ، مرکز بهداست ، مرکز جهاد کشاورزی ، کانون پرورش فکری و . . . می باشد . (منبع : واحدآمار واطلاعات برنامه وبودجه استان گیلان)

 

 

 

32

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

33

3-5.  سابقه تاریخی منطقه رحیم آباد و اشکور

منطقه رحیم آباد بویژه بخش اشکور تماماً در ناحیه تاریخی دیلم قرار دارد . احتمالاً از هنگام قیام یحیی بن عبدا.. علوی که در سال 176 قمری در سرزمین دیلم بر خلافت بغداد بیرون آمده بود مردم این ناحیه که در جنگاوری آوازه ای بلند داشتند، رفته رفته از آیین زردتشت دست کشیده و دین اسلام گرویدند . و چون شیعیان زیدی را در مخالفت با دستگاه خلافت با خود هماواز یافتند از میان فرق اسلامی به تشیع زیدی گرایش یافتند . و آنرا با تعصب محلی خود در آمیختند . این منطقه در ایام فرمانروایی علویان در طبرستان از پایگاه های مهم سادات علوی بود . که وجود آستانه های متعدد نشانگر این امر است . از سده چهارم هجری با فعالیت مبلغان اسماعیلی در دیلم ، گروهی از مردم این ناحیه به کیش اسماعیلی در آمدند و در سال 483 قمری حسن صباح را در الموت یاری دادند - وجود قلاع بیشمار اسماعیلیان در این منطقه موید این موضوع است - پس از سقوط الموت اسماعیلیان مردم این منطقه مذهب خود را نگه داشته و از چنان نیرویی برخوردار بودند که در پادشاهی اباقا کوشیدند تا دوباره بر الموت دست یابند . از قرار معلوم این منطقه دارای حکمرانی واحد بوده است ، زیرا تا صفویه غالباً دیلم و اشکور با هم مترادف بوده اند . از اوضاع سیاسی و اجتماعی پیش از اسلام اطلاعی در دست نیست و آنچه که در مورد نژاد گیل و دیلم و کادوسیان و کاسپی ها  . . . در فصل چهارم اشاره شد، در منطقه رحیم آباد و اشکور قابل تسری است .(نقشه شماره 5) احیاناً تا سده های چهارم هجری دارای آیین زردتشتی بوده اند . بروایت مرعشی ، ناصر الحق اطروش (304قمری) مسجدی در رودبارک ( 28 کیلومتری رحیم آباد ) بنا نهاد که نشان زیدی بودن مردم این سامان بود . در سده هشتم هجری ، منطقه رحیم آباد به تسخیر علویان کیایی گیلان در آمد . حمد ا.. مستوفی تصویر روشنی از آیین مردم این سامان در قرن هشتم بدست می دهد : « و چون کوهی اند از مذاهب ، فراغتی دارند اما به قوم شیعه و بواطنه نزدیک ترند . » تا قبل از تسخیر این ناحیه توسط سادات کیایی گیلان این سرزمین دارای فرمانروایان مستقلی بوده است بویژه از اواخر سده هفتم خاندان مستقل هزار اسبی بر این خطه فرمانروایی می کرد . اسماعیل و فرزندش کیا ملک از نامدارترین حاکمان منطقه بودند . در روزگار کیا ملک ، سید علی کیا فرمانروای گیلان برای تسلط بر این منطقه عازم شد . در سال 776 طی نبردی سخت که در سجیران ( در 24 کیلومتری رحیم آباد ) رخ داد ، کیا ملک هزار اسبی شکست خورد و به الموت گریخت و پس از آن به یاری محمد ملحد پیشوای اسماعیلیان او را در باز پس گیری یاری دادند . سید مهدی کیا از کیا ملک شکست خورد و بدین ترتیب بار دیگر آنان بر این ناحیه به فرمانروایی رسیدند . پس از کشته شدن سید علی کیا در رشت و عقب نشینی آنان از این منطقه ، حاکمیت هزار اسبی ها در سال 819 قمری به پایان رسید .

 

 

 

34

 ظاهراً علت شورش مهدی کیا کامیاروند و نبرد کاشکو این بوده است که حدود دو الی سه هزار تن از سربازان هزار اسبی اشکور که در سپاه سید محمد کیا در لاهیجان بودند به سبب سوءظنی که در باره وفاداری آنان وجود داشت به شکل ناجوانمردانه ای کشته شدند و تا روزگار صفویان سرتاسر گیلان در تسلط کیاییان بود . پس از دولت صفوی در اواخر دوره شاه طهماسب اول

 ( 984 ق)آخرین فرمانروای کیایی از اطاعت سلطان صفوی سرباز زد اما شکست خورد . در سال 1003 مردم این سامان علیه صفویان شوریدند که به وسیله شاه عباس اول سرکوب شدند . در دوران قاجار این منطقه توسط حکام محلی که عمدتاً از ناحیه حکومت بودند ، اداره می شد . و از همین سالها اداره این منطقه بدست والیان و حاکمان دولتی گیلان نشین ( رحیم آباد - رانکوه )  بود .( یگانه چاکلی 1381)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                35

 

                                 فصل چهارم

                   معرفی و بررسی رودخانه پلورود

                     و ویژگی های آن

                         موقعیت رودخانه پلوررود

                             گذری برزمین شناسی

                                 اقلیم

                        توپوگرافی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

POLOWROUD 

 عکس هوایی شماره 2 موقعیت رودخانه پلوروددرشرق گیلان

منبع: WWW.GOOGLEEARTH.COM

 

 

 

 

 

 

 

 

36

4-1. موقعیت وحدود رودخانه پلورود

رودخانه پلورود از چشمه سارهای دامنه شمالی کوهــــــستان خشه چال (Khashchal ) ،لارک

(Larak )،سراش ) Sarash )و دامنه جنوبی کوه های تنوه کش(Tanoukash ) ،پولاوتبار(Polavtabar )در 65 کیلومتری جنوب شرقی رودسر طی ریزابه های بسیار پیچیده سرچشمه گرفته است.(جعفری 1379) این رودخانه در مسیر خود ، رودخـــــــــانه های دوروان

 (  (Dourava ،تکامجان (Tokamjan)  ،آسمانرود ( (Asmanrood، کاکرود لات    (Kakroud-Lat  )،  آبریزه بن ( (Abrize-boun پــــــــــــــــرشه(Parsha) ، چاک رود،

 (Chak-Roud )خورتاب ((Khortab،وسموش (Somoush ) رادریافت می کند .(سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح1382)

مسیر نخست این رودخانه شمال غربی است وسپس به سمت شمال شرقی منحرف مـــــی شود .  این انحراف رودخــــانه از روستا های طول لات وهراتبرمحسوس ترمی شود . از این قسمت به بعد پهنای رودخانه کم کم افزایش می یابد واز شیب آن کاسته می شود . بدین ترتیب  از عرض جغرافیایی 37 درجه 00 دقیقه و 00 ثانیه وطول 50 درجه 15 دقیقه و 36 ثانیه شرقی زمینه برای رسوب گذاری مواد حمل شده توسط رودخانه پلورود فراهم می گردد به طوری که ازابتدای شهر رحیم آباد دراثر انباشت رسوبات  راس دلتای پلورود تشکیل می شود .وسرانجام رودخانه با انشعابات متعدد از طریق روستا های گسکرمحله(Gaskar-Mahale) ،حسن سرا ،شیرمحله ،گیل کلایه(Gilkalaye ) وکلاچا ی ( (Kalachayبه دریای خزر می ریزد .(عکس هوایی شماره2)

4-3 .معرفی پلورود

 رود و بستر آن ، یعنی «رودخانه» نقش مهمی در زندگی بشردارند . نخستین تمدنها درکنار رودخانه ها بوجود آمدند و انسان به هرکجا که می رسید اگر آب بود همانجا سکنی می گزید رود آمازون اصلی ترین رود بوجود آورنده ی تمدن های آزتک ،اینکا و مایا ها بوده است رودهای بوجود آورنده ی تمدن هند،  سند و گنگ بودند وسه هزارسال قبل از میلاد دردوران اوج خود به سر می بردند . تمدن چینی درکنار رود زرد ( هوانگهو ) و رود آبی (یانگ تسه کیانگ) شکل گرفته است .تمدنهای  سومری ،آشوری وکلده درکناررود دجله وفرات پدید آمدند. تمدنهای ایرانی نیز در کنار رود هیرمند ،کارون  و..پدید آمدند و... .درکناررودخانه ی پلورود درسال86 تمدن  سه هزارساله با نخستین حفاری در منطقه ی پلورود به دست آمد .بنابراین نقش رودخانه ها در بوجود آمدن تمدن بشری بسیار حائز اهمیت است وامری اثبات شده است وجود ده ها محوطه وتپه ی باستانی ،گورهای تاریخی ،غارهای ماقبل تاریخ و... در حوضه ی آبخیز مورد مطالعه ی ما گواهی براین مدعاست .

37

درسال جاری ده هزار قطعه بچه ماهی قزل آلای خال قرمز بدون مطالعه در زیستگاه اصلی رودخانه ی سموش (Somoush )  ( ازرودهای بزرگ حوضه ی آبخیز ومنطقه ی مورد مطالعه ی ما) رهاگردید که چندی بعد با طغیان رودخانه همه ی آنها نابود شدند .براستی چگونه باید از جانوران که نقش اصلی را در حیات اکولوژیکی رودخانه ایفا می کنند مراقبت نمود تا زیست بوم ها به حیات خود ادامه دهند. حوضه ی سفیداب (Sefid-Ab )یکی از رودهای مهم حوضه ی آبخیز پلورود درسال 84 به عنوان یکی ازنقاط زیست کره توسط کارشناسان آلمانی معرفی گردید. (آمارواطلاعات منابع طبیعی استان گیلان 85 )

آبها به ما مزایای ملموسی می دهند که تاجندی پیش آنچنان قابل لمس نبوداما با گذشت زمان آنها ملموس ترمی شوند . زیست بوم ها خدمات ارزنده ای به ما می دهند ،آب آشامیدنی ،آب برای مصارف خانگی ، ،کشاورزی وصنعتی ،برای اشتغال ،برای سالم نگهداشتن جمعیت ماهیان که منبع مهمی از پروتئین محسوب می شوند. زیست بومهای سالم به مهار سیلاب وتصفیه ی آب کــــمک

 می کنند ،رفتن به پارک ،به دامان طبیعت ،کنار رودخانه ، موجب آرامش واحساس سلامتی درانسان می شود سلامت چرخه ی آب از سلامت نباتات وسلامت جنگل ها معلوم می شود.زیست بوم ها ی سالم وجمعیت های انسانی سالم لازم وملزوم یکدیگرند که نمونه ی این ادعا را می توانیم دربخش معرفی سایت های توریستی در حوضه ی آبخیز پلورود به معرفی وبررسی برخی از آنــــها اشاره

 می کنیم .

 

 

4-4.رودخانه ی پلورود(Polowroud)

رودخانه های حوضه ی آبریز دریای کاسپین به مساحت 300/ 173کیلومترمربع می باشندکه رودخانه ی پلورود 5/1درصد آن را تشکیل می دهد . حوضه هابی آبخیز دریای کاسپین دارای شیب تند بوده وبیشترین اختلاف ارتفاع حوضه های کشور را که بالغ بر5500متراست به خود اختصاص داه اند وجالب اینکه رودخانه ی پلورود در حوضه ی ارتفاعی قله ی 3620 متری سُماموس(Somamos) نیز قراردارد این قله بزرگترین قله ی استان گیلان است که قسمت اعظم آن در بخش رحیم آبادمی باشد. این رودخانه صدوهیجدهمین رودبزرگ ایران است که حوضه ی آبخیز آن 2000کیلومتر وسعت دارد و 82 کیلومترطول داردکه از نظر طولانی بودن در ردیف پنجاه ویکمین قرادارد.رودخانه های ارس ،اترک،هراز،سفید رود وپلورودکه دارای حوضه های آبریز کوهستانی پهناوری هستند.از طول کم وشیب زیاد در رشته کوه های میانی البرز قراردارند وحوضه ی آبریز آنها غالیا پوشیده از جنگل است که دراین میان حوضه ی آبخیز پلورود در منطقه ی مورد مطالعه ی ما(از سی پرد تارحیم آباد) تماما در شیب قراردارد یعنی  از ارتفاع 600متری از سطح دریا به ارتفاع سی متری از سطح دریا می رسد. چون ریزش های جوی سالانه ی این حوضه به صورت باران می باشد از این رو آب شدن

 

38

برفهای زمستانی تأثیر چندانی در تأمین آب رودخانه های حوضه ی دریای کاسپین ندارد که تقریبا رودخانه ی پلورود اندکی با بقیه فرق دارد وذوب شدن آبهای ارتفاعات بی تأثیر نیست زیرا درطرف جنوب شرقی این حوضه تااواسط مرداد نیز آب اندکی گل آلود است چون قله های میج((Mij ،گون کول ((Gavancoul و سماموس دربیش از 9 ماه ازسال برف دارند.

پوشش گیاهی متراکم که در غالب اراضی این حوضه به چشم می خورد موجب تعدیل جریان آب می گردد و افزون برآن چشمه سارهای فراوانی که از فرورفتن ریزش های سالانه به ویژه درارتفاعات پدید آمده اند به نظم آبدهی آنها کمک می کند. به طور کلی تغییرات روزانه ی آبدهی رودخانه های حوضه ی کاسپین مثل پلورود زیاد است وتوزیع فصلی دستخوش تغییرات چندانی نیست در حوضه ی دریای کاسپین 13 رودخانه به مساحت بیش از 1000کیلومتر مربع وجودداردکه ارس وسفیدرود بزرگترین آنها هستند وپلورود یکی از این 13 تاست رودخانه ی پلورود از نظر رژیم آبدهی جزو رودخانه هایی است که بخشی ازحوضه ی آبریز آنها از نواحی کوهستانی مرتفع وبخشی دیگر رانواحی کم ارتفاع مشرف به دریا تشکیل می دهند .(نقشه شماره 5)

 رژیم این رودخانه ها تحت تأثیر ریزش توأم برف نواحی کوهستانی وباران مناطق کم ارتفاع قراردارد وازتوزیع فصلی یکنواختی برخوردارند که همانند پلورود می توان به رودهای گرگان ،تجن،تالار وشفارود اشاره کردوبنابراین منطقی است که برروی این رودخانه ی عظیم که در فصل تابستان نیز ارتفاع آب آن در بعضی نقاط به یک متر می رسد، سد ایجاد شود که سد انحرافی پلورود در 3کیلومتری رحیم آباددرمحل اتصال سُموش رود(جزءِحوضه ی آبخیز پلورود ) و سدپلورود ساخته شده ولی بهره برداری ازآن برای آبرسانی اقدامی عملیاتی صورت نگرفته است وسد مخزنی پلورود در 5 کیلومتری رحیم آباد در روستای طول لات نیزدر صورت تامین اعتبار قراربوداز اوایل سال 86 آغاز شود که تاکنون محقق نشده است این سد عظیم که مطالعه ی آن به 40 سال قبل برمی گردد ازنوع سد خاکی باهسته ی نفوذ ناپذیرمی باشدقرار است به ارتفاع 75 متر از روی پی آبرفتی باتاجی به طول 470 متر وعرض 12متر بناشود وحجم کل مخزن آب آن 65 میلیون مترمکعب که متوسط آورد سالیانه ی آن 472 میلیون مترمکعب برآورد شده است دریاچه ی آن 207 هکتار وطول دریاچه نزدیک به 6 کیلومتر باعرض میانگین دریاچه 4 کیلومتر می باشد که سطح زیرکشت اراضی شالیکاری به 16352 هکتاروسطح اراضی چایکاری دیم به 10662هکتار می رسد.(واحدآمار واطلاعات سازمان آب منطقه ای گیلان 85)

 

 

 

 

 

 

39

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دانشگاه آزاداسلامی واحد رشت

      مقطع :کارشناسی ارشد

  عنوان پایان نامه: بررسی نقش رودخانه پلورود

     درایجاد جاذبه های توریستی بخش رحیم آباد

     استادراهنما: دکتراسماعیل چاوشی

     استادمشاور:دکترسیمین تولایی

      پژوهشگر: عادل ابوصادقی

      نقشه شماره 5

 

 

نقشه شماره 5. حوضه آبخیز رودخانه پلورود           

منبع: پایان نامه الهام حسین نیا 1385  

 

 

 

 

40

رودخانه ی پلو رود که به اشتباه پل رود(Pol- Roud)خوانده وبه صورت پل رود نوشته می شود در گویش گیلکی با لهجه ی گالشی (اشکوری-  رحیم آبادی) ،لهجه ی شرق گیلان به خصوص ارتفاعات ودامنه جنوب غربی شهرستان رودسر)  به صورت پُلُورو (Polowro)تلفظ می شود که با اندکی تغییر در تلفظ کلمه ی (پیلاpila یا کلمه پلا pla)  و نیز کلمه ی پیلاو(Pelow) که هرسه به معنی بزرگ می باشد، هجی می شود وپُلُو یعنی همان بزرگ وعظیم و رو به معنی رود می باشد که بنابراین رودخانه ی پُلُورود یعنی رود بزرگ که به درستی نام آن صدها سال است که برزبانها جاری می شده ومی شود، روستایی در بخش غربی کلاچای که امروزه حوزه ی شهر کلاچای می باشد به همین نام پُلوُرود تلفظ می شود نه پل رود وخانواده ای نیز در روستای هراتبر زندگی می کنند که نام خانوادگی آنها دهها سال است که پُلُورودی تلفظ می شود بنابراین نام درست این رود بزرگ در گیلان پلورود است نه پل رود. این رودبزرگ ومحدوده ی مورد مطالعه ی ما فقط 7پل بتونی ماشین رو و4پل چوبی پیاده رو سیمی وجود داردمحدوده ای که به طول 40 کیلومتر است .درحوضه ی آبخیزپلورود درمحدوده ی جغرافیایی بخش رحیم آباد یک شهر و 219 روستا قراردارد وجمعیتی بالغ بر 30 هزار نفر در این بخش زندگی می کنند محدوده ی موردمطالعه ی ما از سی پرد تارحیم آباد دارای80 روستا می باشدکه تماما در دهستان های طول لات و اشکورسفلی قراردارند . شهررحیم آباد با  8 هزار جمعیت در ساحل شرقی این رود قرارگرفته و15 روستای آن ساحلی می باشندکه 8روستا در شرق رودخانه و 7 روستا درضلع غربی رودخانه قرار دارند . شمالی ترین روستا بندبن و جنوبی ترین آن گرمابدشت می باشد و پرجمعیت ترین آن طول لات با 159 خانوارو 894نفر و کم جمعیت ترین آن سیاه کشان با 8 خانوار و 38 نفر می باشد . رودخانه های سفیداب (Sefid-Ab)- دیورود ((Diveroud- میلاش(Milash  )- پلارود(Pilaroud )- رودخانه ی پرشه (parshe  )- سموش رود - قلعه گردن و اشکلک رود(Eshkalak-Roud   ) در محدوده ی مورد مطالعه ی ما قرار دارند.

4-5.اهمیت حیاتی آب شیرین پلورود

 توسعه شهرها ومراکز عظیم صنعتی  همه به برکت احداث مخازن  سیلاب و یا کانال های بزرگ که آب را ازنقطه ای به نقطه دیگر انتقال می دهند ، صورت می گیرد .تکنولوژی هایی مانند سد آسوان مصر،کانال آبرسانی کالیفرنیا ،سدعظیم ولگا ،سد امیرکبیر ،سد سفیدرود و درآینده نزدیک سد بزرگ پلورود موجب شکوفایی اقتصادی ،توریستی ،کشاورزی و... گشته ومی گردند.

با اجرای طرح های توریستی دررودخانه وحاشیه های آن اهمیت آب وتقاضای آن مرتب در حال افزایش است.. سد انحرافی پلورود بعداز افتتاح بجز تولید برق توانسته ، نقش های دیگر خود را به

خوبی ایفا کند وباجرای طرح بزرگ سد مخزنی پلورود ، این امر چندبرابر می گردد. اگر چه حوضه آبخیز پلورود اینک از قطب های بزرگ توریستی- تفریحی است اما با احداث سدمخزنی پلورود ، قابلیت های توریستی آن مرزهای استان رادرنوردیده ودرتمام ایران ومنطقه زبانزد خواهد شد .

41

 

علاوه بر مصرف آب ونیاز انسان  تغییراتی نیز به طور طبیعی در آب دریاها و آب های سطح خشکی ها صورت می گیرد . فعالیت های انسانی نیز بی تاثیر نیست ؛ مثلا جاده سازی در کناررودخانه پلورود میزان فرسایش را در برابر مناطق پوشیده از گیاه تا 2000بار شدیدتر کرده است.

4-6 . فرسایش در حوضه پلورود

از آنجا که شرق گیلان به خصوص بخش رحیم آباددارای مناطق مرتفع می باشد (قله سماموس با 3620 متر).درفاصله نسبتا کوتاهی به اراضی کم ارتفاع جلگه ای ( ازسی پردتا رحیم آبادبه طول 28 کیلومتر)واز جلگه تادریای خزربه طول 10 کیلومتر به ساحل محدود می گردد، رودها رسوبات زیادی از نقاط مرتفع به نقاط پست منتقل می کنند که در این فرآیند شهررحیم آباد بر همین رسوبات تشکیل یافته است . . بنابراین نقش رسوب زایی شبکه آبها درامور مختلف زندگی مردم روستاها وشهر رحیم آباد دارای اهمیت است. واز نظرایجاد وحتی تخریب  جاذبه های توریستی ایجادشده براساس همین فرآیندنقش مهمی را ایفامی کنند. با همین افزایش رسوب رودها عموما سیلابــــــی

 می شوند،مخازن سدها پر می شوند که در سد انحرافی پلورود در بنکسر قابل مشاهده است .

خاک مرغوبیت خود راازدست می دهد ،ازتولیدات محصولات زراعی کاسته می شود ، بالاآمدن آب سطح معابر را می پوشاند ،پل ها صدمه می بیند که بطور مثال پل بزرگ رحیم آباد به رودسر آسیب جدی دیده است.دریک فرآیند سیستمی نتایج حاصل از فرسایش رسوبگذاری است.  رودخانه پلورود که به دلیل وسعت زیاد حوضه آبخیز آن از رودهای مهم گیلان است که فرسایش درآن باعث

حجم زیادی ازرسوب می شود وجزءآسیب پذیرترین مناطق استان در این زمینه می باشد.

4-7.گذری برزمین شناسی دوران های دوم وسوم در حوضه پلورود

کل حوضه پلورود متاثر ازدودوران زمین شناسی دوم وسوم ، از چینه های متفاوتی شکل یافته است. قبل ازواردشدن به این موضوع ذکر این مطلب نیز ضروری است که بغیراز دو دوران فوق آثاری چند از فعالیت های آخرین دوره  زمین شناسی دوران اول نیز در حوضه مذکور دیده می شود .  .بنابراین ابتدا به طور خلاصه به شرح این دوره می پردازیم:

- دوران پرمین:  از قدیمی ترین واحدچینه شناسی منطقه محسوب می شود وبا عنوان سازند روته دربرگیرنده لایه هایی ازسنگ آهک  خاکستری تاخاکستری تیره ودر بخشی همراه با سلیت می باشد. در این دوره آثاری از فعالیت های آتشفشانی همچون سنگ های باریک دیده می شود.

- دوران دوم : تریاس- در این دوره با عنوان سازندالیکا  به واسطه توده آهک دولومیتی زرد رنگ از سایردوره های زمین شناسی  دوران دوم باز شناخته می شود وبا علامت اختصاری TRE  وعموما به صورت رگه های باریک وکشیده ای دربخش شمال خاوری حوضه نمایان می شود.

 

 

42

ژوراسیک: این دوره بانام سازند شمشک عموما از ماسه سنگ - سیلتستون،شیل و گلسنگ تشکیل شده است . در البرز مرکزی رخنمون های وسیعی دارد . از جمله درنواحی خاوری وجنوبی در مقیاس گستره ای مشاهده می گردد . ردیفی از طبقات آهکی ، ماسه سنگ و سیلتستون و میان لایه های آتشفشانی با ضخامت حدود 2500 متر که در برگیرنده فسیل های جانوری با سن ژوراسیک پایانی  می باشد.

کرتاسه: دوره کرتاسه با عنوان سازندتیزکوه در بخش های میانی وجنوبی حوضه به صورت رخنمون هایی مشاهده می گرددوشامل سنگ آهک های خاکستری تا خاکستری روشن رنگ با لایه های متوسط تا ضخیم وگاهی توده ای است که اغلب سیمای برجسته وخشن دارد. دردوره کرتاسه فوقانی رسوبگذاری  با تکاپوی آتشفشانی همراه بود که فرجام آن حجم زیاد از سنگ های آتشفشانی با ترکیب آلکالن است رخنمون این واحدبیشتر در بخش های میانی وشمالی حوضه است بخصوص درشمال باختری آن سنگ های آتشفشانی دارای ترکیب بازیک(بازالت ،اندزیت-بازالت) مشاهده می گردد.( امیرسیار 1377)

- دوران سوم : دوره ترشیری ازدوران سوم به دودوره کوچکتر تقسیم می شودکه به شرح هرکدام با توجه به آثار فعالیت آنها درحوضه مذکور می پردازیم.:

پالئوژن : این دوره دربرگیرنده کنگلومرای قرمز رنگ متراکم با لایه بندی ضخیم تا توده ای و سیمای به نسبت خشن که در برخی نقاط عدسی ها ولایه های ماسه سنگ ومارنی (سازند فجن) ودر بخش شمال باختری  حوضه مجموعه ای از سنگ آهک های میکرانی منظم لایه با سیمای پست و فرسایش پذیر در برخی نقاط همراه با سنگ آهک توفی و مارنی دیده می شود . هم چنین با مجموعه ای از سنگ ها با لایه بندی نازک تا ضخیم از نوع آذر آواری با تناوب هایی از گدازه بیشتر از ترکیب بازالت - الکالن است . این مجموعه سیمای فرسوده اما ناهمواری با ستبرای 1000متر رادارد.  درحقیقت  به علت حرکت کوهزایی در پالنوژن چاله فرورفته البرز شمالی از آب خارج شده وباعث تغییرات در محیط گشته است .رسوبات دوره نئوژن نیز با گستردگی کمتر ی درمحدوده البرزشمالی دیده شده است . زیرااز میوسن به بعد،دریای خزر به زیر آب رفته و زمینه تشکیل دریای خزر فراهم گردیده است. در میوسن پایانی دریای خزر به سمت شمال محدود می شود ولی از طرف شرق وشمال شرق هم چنین گسترده است در اغلب مناطق این حوضه این تشکیلات ته نشین نشده است . ( اسدیان 1370 )  

 

 

 

 

43

4-8 . چینه شناسی در دلتای پلورود : دوره کواترنری

به لحاظ تقسیمات زمانی ،دلتای پلورود(درمحدوده شهررحیم آباد تا طول لات) تحت تاثیر فرایندهای فرایندهای زمین شناسی دوران سوم در دوره کواترنری قرار گرفته است .دوره کواترنر بسیار کوتاه تر از سایر دوره هاست طول این دوره را با احتساب اشکوب ویلا فرانشین یک میلیون ونهصدهزارسال و بدون در نظر گرفتن آن اشکوب یک میلیون وششصد هزارسال می دانند .مشخصات عمده جغرافیایی در این دوره وجود یخبندان های متعددی است که یکی پس از دیگری باعث پدیده های مهم تغییرات آب وهوایی درروی کره زمین بوده است این پدیده ها خود باعث پسروی وپیشروی آب دریاها شده که در نتیجه آن عمل فرسایش ورسوبگذاری در مسیر حرکت آبها در سطح قاره هاصورت گرفته است. این دوره را به دو زیر دوره پلینستوسن وهولوسن تقسیم کرده اند. ( معیری 1380 )

4-9 .تکتونیک

قدیم ترین حرکات شناخته شده مربوط به کوهزایی اواخر پرکامبرین (اینفراکامبرین)می باشد که در پی آن ایران به صورت یک پلاتفرم متشکل ازچند قطعه به صورت هورست وگرابن درآمده است .

( عیوضی 1381 )  در ارتباط با پیکر شناسی استان گیلان،تکامل زمین ساختی آن در اثر حرکات پلیو-پله ایستوسن تکامل یافته وبرای همیشه از قید دریاهای زمین شناسی آزاد گردیده است( اصلاح عربانی 1380 ). محدوده مطالعه ما جزیی از واحدهای بزرگ مورفوتکتونیک می باشد . در تقسیماتی که اشتوکلین و روتنر ارائه داه اند جلگه گیلان جزء تقسیمات البرز اما  نبوی آن رادرسال 55 جزء زون گرگان - رشت به حساب آورده است.

4-10. چین ها

حوضه آبخیز پلورود از دید زمین ساختی جزئی از واحد زمین شناسی البرز می باشد. این رشته کوه که جداکننده فرو افتادگی دریای خزر در شمال از فلات مرکزی ایران است ودراثر کوه زایی آستیک چین خورده است واز پرکامبرین تا اوایل مزوزوئیک از آرامش نسبی برخوردار بوده است. در اثرفاز کوهزایی کمبرین پسین دگر شیبی هایی در سطح آن مشاهده می گردد ( قاعده سازند شمشک،تیز کوه )رویداد مهم دیگری که در البرز رخ داد براثر فاز کوهزایی لارامید،نهشته های سنوزوئیک با دگر شیبی آشکاری برروی نهشته های پیش از خود قرار گرفته اند. در ائوسن میانی بخش شمالی البرزاز آب خارج شده ودر بخش جنوبی فعالیت آتشفشانی حکمفرما بوده است. در پی فاز کوهزایی پیرنه تمام البرزاز آب بیرون آمده ودراثر بازشدن دریای سرخ شکل زمین ساختی البرز شدیدترشده وبه دنبال فاز کوهزایی پاسادنین به شکل امروزی درآمده است. ( آبشاهی وهمکاران 1376)

 

 

44

روند چین هادر حوضه پلورود شمال باختر به جنوب خاوراست ، با توجه به فازهای زمین ساختی بیان شده چین خوردگی درواحدهای سنگ چینه ای با سن های گوناگون و متفاوت است  از آن

جمله می توان به مهمترین شان به صورت زیر اشاره نمود:

تاقدیس مرکب سماموس : یک ساختار تاقدیسی  بزرگ استکه درون آن چین های متعدد از جمله تاقدیس و ناودیس سماموس،ناودیس سی پشت ،وتاقدیس و ناودیس سی سرادیده می شود .

تاقدیس للیکی( سی پرد): دارای روندشمال باختری- جنوب خاوری است هسته آن رادر دره پلورود کنگلومرای جواهرده به سوی باختر سازند تشکیل می دهد . در جنوب خاور کشمش این تاقدیس حالت برگشته باتمایل به سوی شمال داردویال شمالی آن به سوی شمال رانده است.

4-11.گسل ها

در حوضه پلورود گسل های متعددی وجوددارد که از انواع معکوس -راندگی - راستا لغز و عادی باشد که نقش بسزایی رادر تکامل ساختاری  ودگر ریختی آن دارند که به صورت خلاصه آنها را نام برده ونقش آنها را در سطح حوزه پل رود بررسی می کنیم :

- گسل های معکوس وراندگی : این گسله ها بیشتر دارای راستای باختری وشمال باختر- خاوروجنوب باختری هستند. بیشتر این گسله ها  فزون برحرکت شیب لغز داری مولفه و راستالغز  نیز می باشند از جمله این گسل هامی توان به گسل سماموس، شوئیل، لوسرا و گسل املش(Amlash  )واطاقور(Otaghvar ) نام برد.

- گسل املش : این گسل درراستای شمال خاوری - جنوب باختری ودرازای 45 کیلومتر مرز شمالی ارتفاعات با جلگه ساحلی محسوب می شود . ساز وکار این شیب لغز معکوس عنوان گردیده است .

-گسل عادی: این گسل ها به صورت فردی در ورقه های راندگی تشکیل شده اند ، از این گسله ها در محدوده پلورود در جهت مایل نسبت به محور چین ها دیده می شود . ازآن جمله می توان به گسل نرمال در ناودیس کلمازی(Kolmazi ) ودر جنوب مو سی کلایه (Mousa-Kalaye ) اشاره نمود .

- گسله های راستا لغز : این گسله ها در سراسرمنطقه وبا راستاهای مختلف دیده می شود ودربیشترجا سبب گسله های راندگی و یال چین ها شده اند . ازآن جمله می توان به گسله ی سفید خانی (Sefid- Khani )اشاره نمود . این گسله ها با راستای باختری ، شمال باختری- خاور- جنوب خاور به تقریب از خط ستیغ البرز می گذردو به سوی باختر به گسل جیرنده (Jirande    )و رودبار می پیوندد.(سیار 1377 )

 

 

 

45

4-12. توپوگرافی منطقه بخش رحیم آباد

محدوده موردمطالعه ما (از سی پرد تا پلورود ) بالاترین ارتفاع آن 2000 متر وکمترین آن 28 متر می باشد . بنابراین اختلاف  بین بیشترین و کمترین 1972 متر می باشد. جلگه آبرفتی از ارتفاع 28 تا 100 متر به وسعت  20 کیلومتر دشت رسوبی  قراردارد که حاوی خاک های اسیدی  عمیق با بافت متوسط تا سنگین می باشد .

در بخش های جنوبی کوهستان از ارتفاع 2300 از جنگل پوشیده شده است . و جنگلهای انبوه این بخش مانع مهمی در مقابل عوامل فرسایشی می باشند . از 2300 متری به بالا به نسبت افزایش، میزان درجه حرارت کاهش می یابد . و بارندگی از نوع برف و باران در بهار می تواند وضعیت فرسایش دامنه ها را تغییر دهد . یکی از اثرات سطوح ارتفاعی مختلف ، تفاوت در شرایط میکرو اقلیمی هر سطح ارتفاعی می باشد .(نقشه شماره 6 )

در سطوح پایین تر که به دریا نزدیک تر است ، میزان بارندگی نسبت به سطوح بالاتر بیشتر می باشد . کشیده غربی - شرقی  البرز نه تنها در تغییر میزان بارندگی بلکه در میزان دریافت انرژی خورشیدی نقش مهمی ایفا می کند . دامنه های شمالی البرز ، دامنه های نساء و دامنه جنوبی آفتابگیر است . و در نتیجه بین این دو دامنه از نظر دریافت تفاوت وجود دارد . رطوبت بیشتر و انرژی کمتر در دامنه شمالی سبب می گردد تا این دامنه ها از پوشش گیاهی قابل ملاحظه ای برخوردار باشند که پوشش گیاهی - جنگلی این دامنه ها نقش مهمی در جلوگیری از فرسایش بر عهده می گیرند . بطور کلی وسعت اراضی هموار جهت کشاورزی بسیار کم می باشد . در منطقه مورد مطالعه ما اراضی کشاورزی  80درصد بین 100 تا 1500 و 20 درصد بین 1500 تا 3600 قرار گرفته اند . در این منطقه مرتع نداریم اما اثر بسیار فاحشی به حوضه آبخیز دارند . به عنوان مثال در طبقات ارتفاعی سماموس و اشکور چون ضخامت خاک کم است و پوشش مرتعی در فصل بهار و تابستان تحت چرای بیش از حد ظرفیت آنها قرار گرفته است ، سنگریزه های زیادی در سطوح مراتع پراکنده شده اند . در طول فصل زمستان در نتیجه سرما و یخبندان طولانی باعث ترک خوردن و خرد شدن سنگ های زیرین خاک های کم عمق این سطوح ارتفاعی می گردد . مجموعه عناصر اقلیمی و ناهمواریها در تنوع خاک و پوشش گیاهی نیز موثرند .(الهام حسین نیا 1385)

اثر روابط این عوامل طبیعی را می توان به صورت اختلاف گونه ها و جوامع گیاهی مشاهده نمود چنان که بهترین جوامع درختان راش در این ارتفاعات رشد می کنند . همچنین خاک های ضخیم و آبرفتی و حاصلخیز در سطح جلگه ، کف دره ها و بستر رودها و ارتفاعات پایین شکل یافته اند و زمینه را برای بهره برداری اقتصادی ، اجتماعی و انواع معیشت مانند توریسم فراهم کرده اند .آبهای دامنه شرقی پلورود خیلی سرد ( سفیدآب ) و آبهای دامنه غربی آن کمی سرد می باشد( رودخانه  پرشه ) .این مسئله خصوصاً در ارتباط با شیب توپوگرافی و شیب طبقات زمین مصداق پیدا می کند ضمناً شیب زیاد در رابطه با جنس مقاومت سنگ ها بعضاً پرتگاه های تندی در مناطق مورد مطالعه ایجاد نموده اند .  ( در سی پرد این پرتـــــــــگاه ها برای ورزش سنگ نوردی و صخره نوردی

46

مناسب است . ) این پرتگاه ها یا حاصل فرسایش اند یا پرتگاه های گسلی می باشند که پرتگاه فرسایش در سی پرد و پرتگاه گسلی در وایگان تله کاملاً مشهود است و از مناظر اکوتوریستی منطقه می باشد . پرتگاه ها از هر نوع باشند ، خود نیز عامل سرعت بخشیدن به آبهای جاری سطحی می شوند . وجود 10 آبشار در این منطقه موید این نکته است و در تشدید قرسایش تاثیر گذارند . زیرا شیب تند آنها اجازه و امگان تجمع خاک را نمی دهد و بـدین ترتیب پوشش گـــیاهـی نــیز تـنک

 می گردد.  شیب طبقات زمین همچنین در پیدایش آبهای زیرزمینی نقش عمده ای را ایفا میکنند . که وجود صدها چشمه که دارای جاذبه های توریستی هستند نشانگر این امر است . اگر شیب طبقات با شیب توپوگرافی همخوانی داشته باشد آبهای زیر زمینی را از منافذ به صورت چشمه تخلیه و خارج می سازد . چون فاصله کوهستان ، جلگه و دریای خزر زیاد نیست ، بارندگی در این محدوده بیش از 600 میلیمتر است و غیر از تابستان در تمام فصول سال بارش دارد . ریزش های جوی به تبعیت از شیب توپوگرافی از خط الراس ها به سمت جلگه و دریای خزر جریان یافته و آبهای جاری سطحی به صورت هرزآب و رودها به سمت سطح هموار جلگه سرازیر می شود . اما به فاصله کم خط الراس ها تا دریای خزر رودها در بخش بالا دست به سایش شدید مشغولند و دره های عمیق در منطقه کوهستانی ایجاد نموده اند که دره عمیق سی پرد و سیاه کشان از نمونه های بارز آنند که چشم انداز توریستی زیبایی را باعث شده اند .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

47

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دانشگاه آزاداسلامی واحد رشت

      مقطع :کارشناسی ارشد

  عنوان پایان نامه: بررسی نقش رودخانه پلورود

     درایجاد جاذبه های توریستی بخش رحیم آباد

     استادراهنما: دکتراسماعیل چاوشی

     استادمشاور:دکترسیمین تولایی

      پژوهشگر: عادل ابوصادقی

      نقشه شماره 6

 

 

 

 

 

 

 

نقشه شماره6 . توپوگرافی شهرستان رودسر وبخش رحیم آباد(حوضه آبخیز پلورود)

منبع : واحد GIS واحدآماربرنامه وبودجه استان گیلان

 

 

 

 

 

48

4-13. شیب در حوضه آبخیز پلورود

شیب دامنه ها می توانند در ارتباط با ارتفاع و پوشش گیاهی شرایط مناسب یا نامناسبی را برای کشاورزی ، استقرار انسان ، احداث راه ، امکانات بالقوه و بالفعل توریستی و . . . فراهم نمایند . عموما شیب های بیش از 20 درصد مشکلاتی را در زمینه بهره برداری انسان فراهم می کنند . اما مردم سخت کوش منطقه در شیب هایی بیش از آن اراضی کشاورزی و باغات زیبایی را پدید آورده اند . منطقه مورد مطالعه ما در شیب 10 تا بیش از 70 درصد قرار دارد . اراضی شیب دار دامنه ای بیشترین مساحت را تشکیل می دهند . زمینهای دارای شیب بیش از 30 درصد فراوانی بیشتری نسبت به سایر اراضی دارند . هر قدر ارتفاع بیشتر شود و جنس سنگهای زیرین سخت تر و مقاوم تر شوند شیب تندتر گردیده است . (سرور1375 )

 در شیب های بین 3 تا 5 درصد مزارع برنج و باغات چای قرار گرفته اند و در شیب بین 15 تا 30 درصد جنگل و چایکاری با لغزش روانه های گلی و در شیب های 30 تا 50 درصد جنگل و پوشش سنگی با آثار فرسایشی در باغات چای کم و در جنگل هوازدگی در پوشش سنگی و در شیب بیش از 50 درصد پوشش سنگی برونزد ، مراتع که با آثار فرسایش هوازدگی ، ورقه ای ، شیاری و ریزشی می باشد . که مزارع برنج و چای در بخش رحیم آباد از مناطق توریستی آن می باشد و نکته جالب توجه وجود فندق و برنج در منطقه پلام که جنگلی می باشد چشم انداز توریستی زیبایی پدید آورده است .

4-14. وضعیت اقلیمی منطقه مورد مطالعه

این محدوده در مسیر عبور توده هوای پرفشار سیبری و کم فشار مدیترانه ای و اطلس شمالی قرار دارد . بدین لحاظ قسمت اعظم بارندگی های منطقه ناشی از عبور این توده های هواست .گرچه مجاورت با دریای خزر شرایط این امر را مضاعف می کند ، بعلاوه رشته کوه های البرز و جهت کشیدگی آنها از غرب به شرق که همانند سدی در مقابل نفوذ و عبور توده های هوا است و در هر فصلی درجه حرارت و میزان بارندگی متفاوت است . ضمناً در اثر حرکت آنها از سطح دریای خزر ، رطوبت سطح دریا به سمت خشکی رانده شده و مقدار رطوبت نسبی به تناسب وزش این توده ها تغییر می کند . در داخل خشکی سمت کشیدگی دره ها و میزان ارتفاع دامنه ها در میزان بارندگی ، درجه حرارت ، رطوبت نسبی و وزش باد ها اثر می گذارد . بدین حیث در سراسر منطقه این عناصر یکسان نیست . علیرغم اینکه ظاهراً بعضی موارد یکسان است اما تاثیر موارد ذکر شده سبب تغییراتی در مقدار عناصر جوی می شود . مثلاً برخی بادهای گرم در اواخر زمستان و اوایل پاییز می وزند که در ذوب برفهای ارتفاعات کوهستانی تاثیر می گذارد . جریانات سطحی را تقویت می کند و بعضاًجریانهای سیلابی به راه می اندازد که بهترین موقعیت برای قایقرانی در آبهای خـــــــروشان

 می باشد.                                      

49

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نمودارشماره 1. درصد توزیع فصل آبدهی در ایستگاه درازلات

منبع : پایان نامه الها م حسین نیا 1385

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نمودارشماره 2 . هیدروگراف  طبیعی ماهیانه در ایستگاه پلورود

منبع : پایان نامه الها م حسین نیا 1385

 

 

 

 

 

 

 

 

50

4-15. ایستگاه های هواشناسی منطقه

ایستگاه تبخیر سنجی دراز لات ، ایستگاه باران سنجی هراتبر و ایستگاه آب سنجی طول لات در همین منـطقه می باشد . فاصله هر ایستگاه تا شهر رحیم آباد به جز دراز لات ، 3 کیلومتر و درازلات 5 کیلومتر می باشد . هر سه روستا در ساحل شرقی رودخانه پلورود قرار دارند . دراز لات در ارتفاع 120 متری ، هراتبر و طول لات در ارتفاع 110 متری از سطح دریا قرار دارند . سال تاسیس ایستگاه دراز لات 1360 و هراتبر 1340 می باشد.

4-16 . بارندگی

بارش زمانی اتفاق می افتد که هوای مرطوب و عامل صعود هر دو با هم در منطقه وجود داشته باشد.  بر این اساس صعود هوای مرطوب برای ایجاد بارش تحت تاثیر عوامل متعدد منجر به ایجاد بارش می گردد . آمار 15 ساله بارندگی در 5 ایستگاه مختلف در داخل و خارج حوضه  (نمودارشماره1و2)نشان می دهد که نوسانات بارندگی هر قدر که از رحیم آباد به طرف بالا برویم کمتر می شود. بیشترین بارندگی در پاییز و کمترین در بهار است . ( نمودار شماره 3و4  )

مقدار متوسط بارندگی 1381 میلیمتر است . لازم به توضیح است که قطرات باران پس از برخورد با خاک خشک آنرا به ذرات ریز تبدیل کرده و خود جذب خاک می شود . با ادامه بارندگی نیروی چسبندگی بین ذرات کم می شود . هرچه ضخامت آب سطحی افزایش پیدا کند ، فرسایش حاصل از برخورد قطرات باران افزایش می یابد و اگر ضخامت لایه آب از آن حد تجاوز کند مقدار فرسایش دوباره کاهش می یابد . بیشترین سطح فرسایش در حوضه آبخیز پلورود در مناطق بالاتر از سی پرد اختصاص دارد . بیشترین فرسایندگی باران در فصل پاییز صورت می گیرد .(.الهام حسین نیا 1385)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

51

4-17.هیدرولوژی و ویژگی های رودخانه پلورود

1- طول رود بر خلاف اکثر رودهای شرق گیلان طولانی است .

2- در تابستان آب روشن تر و در زمستان کدورت آن زیاد می شود .

3- کلیه زهکشی ها اصلی و دائمی است .

4- در مواقع رگباری -بدلیل شیب تند در فاصله کوتاه تا مصب- طغیان می شود .

5- به علت کاهش شیب نواحی کوهپایه ای رسوبات فراوانی برجای می گذارد .

6- فرآیند فرسایش زیاد است ولی آبخیز های جنگلی اندکی کاهش یافته اند .

7- دبی آن تقریباً منظم است ، منابع غنی آبهای زیرزمینی ، چشمه های موجود در دامنه کوهستانی ، حضور برف در قسمت اعظم سال به ذوب تدریجی از عوامل این یکنواختی است .(سرور1373)

حوضه آبخیز پلورود بعد از سفید رود وسیع ترین حوضه آبخیز گیلان است و مقدار حجم رسوب آن بیشتر از بقیه حوضه هاست . بر اساس داده های ایستگاه هیستومتری هراتبر حداکثر دبی آن 166 متر مکعب بر ثانیه و حجم سالانه 3/486 می باشد . به این ترتیب با بررسی ایستگاه های طول لات ، هراتبر و دراز لات حجم سالانه آب آن 500 میلیون متر مکعب است . درصدتوزیع فصلی آبدهی در ایستگاه دراز لات در تابستان کمترین (5/14)ودر بهار (4/43درصد) می باشد .(نمودار شماره 3 ) . براساس نمودار شماره 4 هیدروگراف طبیعی ماهیانه در ایستگاه پلورود نشان می دهد که با لاترین دبی در ماه مهر وآبان می باشد وبعد ازآن در ماه های اسفند ،فروردین .اردیبهشت می باشد .(واحد آمارسازمان آب منطقه ای گیلان85)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

52

4-18. درجه حرارت

عواملی چون عرض جغرافیایی ، فاصله از دریا ، ارتفاع ، باد و . . . در درجه حرارت یک منطقه موثر است . هرقدر از رحیم آباد به طرف اشکور می رویم ارتفاع از 28 متر به بیش از 2000 متر می رسد سیر کاهش دما به ازای هر صد متر برابر 7/0 درجه سانتی گراد است . تحت این شرایط متوسط دمای سالانه در حدود 9/14 است . هوای منطقه در ماه های فروردین و آبان بارانی ترین ماههای سال از لحاط افزایش و کاهش درجه حرارت در طول سال می باشد . گرم شدن هوا از فروردین آغاز و به مرداد ختم مـی شود . با این تفاوت که مقدار افزایش ماهانه در اسفند کم و در فروردین و اردیبهـشت زیاد و سپس در خرداد و تیر و مرداد کم می شود . آهنگ افزایش دما از تیر ماه تا بهمن کاهش می یابد . از مجموع 6/16 روز یخبندان در سال ، 4/93 یخبندان مربوط به فصل زمستان است. ( نقشه شماره 7  ).  در زمستان جریان هوای دریا به سمت ساحل موجب هدایت گرما می شود در صورتی که در تابستان هوای دریا خنک تر از خشکی است. (منبع: مهدوی 1381)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

53

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نقشه شماره 7 سطوح هم دمای شهرستان رودسر و بخش رحیم آباد

منبع : واحد GIS معاونت برنامه وبودجه استان گیلان

دانشگاه آزاداسلامی واحد رشت

      مقطع :کارشناسی ارشد

  عنوان پایان نامه: بررسی نقش رودخانه پلورود

     درایجاد جاذبه های توریستی بخش رحیم آباد

     استادراهنما: دکتراسماعیل چاوشی

     استادمشاور:دکترسیمین تولایی

      پژوهشگر: عادل ابوصادقی

      نقشه شماره 7

 

 

 

 

 

 

 

54

4-19.  رطوبت

استان گیلان بدلیل همجواری دریا و خشکی و وجود کوههای مرتفع در مجاورت دریا از طرف دیگر هم باعث ازدیاد رطوبت هوا می گردد و هم با برخورد هوا با ارتفاعات و صعود اجباری آن و تقلیل گرمایی که بدنبال آن بروز میکند ایجاد مه آلودگی و ابر آلودگی می نماید که این ابر آلودگی در منطقه از جاذبه های توریستی بوده و ابر رودخانه ای را بوجود می آورد. این مه صبح گاهی که از سرد شدن نسبی زمین و لایه مجاور آن در طول شب بوجود می آید در منطقه جلگه ای رحیم آباد و حوضه پلورود پایدار نبوده و با طلوع خورشید از بین می رود . اما در نواحی کوهستانی این پدیده پایدار تر است و مه کوهستانی یا همان ابر را تشکیل می دهد.  میانگین رطوبت نسبی در ایستگاه دراز لات 85 درصد می باشد . و در مناطق جنگلی و کوهستانی اشکور بدلیل دور شدن از ساحل این رطوبت کاهش می یابد . و نیز در فصل زمستان بدلیل پایین بودن درجه حرارت مقدار نم نسبی افزایش می یابد .

4-20. تبخیر

بیشترین تبخیر در تیر ماه به میزان 138 میلیمتر و کمترین در بهمن ماه به میزان 13 میلیمتر با توجه به داده های ایستگاه طول لات می باشد . افزایش درجه حرارت و کاهش آن رابطه مستقیمی با تبخیر دارد . از عوامل توجیه کننده این شرایط نزدیکی ایستگاه به دریا و به تبع آن پوشش گیاهی جریانات جوی و . . . می باشد .(نقشه شماره 8  )

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

55

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نقشه شماره 8 . سطوح هم تبخیر شهرستان رودسر وبخش رحیم آباد

منبع : واحد GIS معاونت برنامه وبودجه استان گیلان

دانشگاه آزاداسلامی واحد رشت

      مقطع :کارشناسی ارشد

  عنوان پایان نامه: بررسی نقش رودخانه پلورود

     درایجاد جاذبه های توریستی بخش رحیم آباد

     استادراهنما: دکتراسماعیل چاوشی

     استادمشاور:دکترسیمین تولایی

      پژوهشگر: عادل ابوصادقی

      نقشه شماره 8

 

 

 

 

 

 

56

4-21. باد

بر اساس داده های ایستگاه رامسر ( تنها ایستگاه منطقه در فاصله 25 کیلومتری بخش رحیم آباد ) باد غالب در جهت شمالغربی و پس از آن به جهت شمال می باشد . سرعت آن بین 7 تا 17 گره دریایی است و در زمره بادهای آهسته تا متوسط می باشد . بادخیز ترین بادها در این رابطه در ماه های دی و بهمن می باشد. هـمچنین بادهـایی از نـوع تند و شـدید به مقدار 10 و 8 درصد در منطقه می وزد.

4-22. مورفولوژی رودخانه پلورود

محدوده مورد مطالعه ما از 50 متری آغاز تا 3620 متر ارتفاع دارد . بدین سان در مسافتی کمتر از 30 کیلومتر بین جلگه و کوهستان از عوامل موثر بر مورفولوژی رودخانه می باشد . قسمت مرتفع کوهستانی در ارتفاعات بیش از 2000 متری ، پوشش سنگی و گیاهان مرتعی اکثراً اراضی دامنه ای را می پوشانند .

 در حالی که پوشش غالب سطح میانی از ارتفاع 2000 متری به پایین حدوداً تا سطح جلگه ها را جنگل تشکیل می دهد . در یک سوم اراضی بیشتر ناحیه کوهپایه ای 0 تا 700 متری چای کشت می شود . بارانهای فراوان و وضع خاص اراضی این منطقه برای جاری ساختن آبهای سطحی و بوجود آوردن رودها و جوی ها را باعث شده است . تقریباً ظرف چند ساعت پس از هر بارندگی سیلاب جاری می شود . ابتدا در بستر های کوچک در سطح مخروطه افکنه ها جاری شده و سپس در بستر بزرگتر و نسبتاً عریض تر تغییر مسیر می دهند . (اصلاح عربانی 1374)

تشکیلات مخروطه افکنه ای به جلگه ها متصل شده و در موارد زیادی با رسوبات دلتایی ساحلی تا کناره دریا امتداد می یابد و با آنها مخلوط می شود به همین دلیل وجه مشخصه اغلب رودخانه هایی که به دریای خزر می ریزند کوتاهی مسیر ، مستقیم و یا پر پیچ و خم بودن آنها و یا بریدگی عمیق بسیار در سر شاخه های آنها و . . . می باشد . رودهای شرق گیلان بدلایل مختلف از جمله شیب تند و فاصله کوتاه تا سطح اساس دارای الگوهای زهکشی مختلف نظیر شاخه درختی ، واگرا و برخی موازی هستند . و در سطح جلگه به خاطر کاهش شیب رودها بر روی رسوباتی که خود بر جای گذاشته اند شاخه شاخه می شوند . که رودخانه پلورود اینگونه است . که در طول مسیر خود حالت ماندری گرفته است . رودخانه پلورود در سر شاخه جوان است و هنوز کامل نشده است.1) ) شیب متوسط آبراه های اصلی پلورود 6/4 می باشد .( علیزاده 1380 )

 

 

1- رودخانه ها به سه دسته جوان ،کامل ومسن تقسیم می شوندبه رودخانه هایی ای که ناهمواریهای سطح زمین ، فرسایش قائم رود ، شیب نیمرخ طولی، ،مقدار آبشارها و تندابها ی آن زیاد، دره رودخانه باریک و پرشیب و تعداد شاخه‌های فرعی کم و اندازه آنها کوچک است رودخانه های جوان گفته می شوند.

 

57

4-23 . خاک و پوشش گیاهی

بطور کلی خاکهای گیلان با اتکا به وضعیت توپوگرافی منطقه و نقشه های شیب ، پوشش گیاهی و استعداد اراضی، دارای 4 مشخضه و امتیاز هستند : 1-تنوع خاک 2- تکامل خاک 3- مواد عالی خاک 4- رطوبت خاک .(عربانی 74)

در حرکت از جلگه به کوهستان می توان وضعیت عمومی خاک ها را به قرار زیر تشریح نمود :

در بخش ساحلی نوار باریکی از اراضی شنی و ماسه ای ساحلی می پوشاند . کمی دور تر از ساحل دریا تپه های ماسه ای شنی وجود دارد که برای کشت مناسب نیستند . در روی تپه های قدیمی تر و سست شده پوشش مرتعی با درختان غیر مثمر به طور پراکنده دیده می شود . با فاصله گرفتن از ساحل و نفوذ به خشکی با توجه به شرایط محلی و نحوه کاربری آنها ، تیپ خاکها عوض می شود . پـیشروی دریای خزر در گذشته رسوباتی بر جای گذاشته که دارای فسیل ها و بقایای صدف هایی می باشند و خاکهایی را بوجود آورده که در ردیف خاک های چمنی مرطوب محسوب می شود . این بخش در حال حاضر تحت کشت برنج است . بخشی تحت پوشش جنگل و مرتع قرار دارد .

گازهای محبوس شده در طبقه زیرین خاک که بقایای دریاهای گذشته است برخی اوقات بالا می آید و مقداری مواد از جمله ماسه را در سطح اراضی برنج پخش می کنند . در این منطقه به علت هموار بودن زمین و بالا بودن سطح آبهای زیر زمینی ماندآب ها پراکنده شده و اراضی باتلاقی منظر عمومی را تشکیل می دهند . خاکهای این محدوده بسیار محدوداند گرچه در برخی نقاط به کشت برنج اختصاص دارند امامناسب زراعت نیستند و فقط در فصل خشک، پوشش مرتعی آنها برای چرای دام خاک های این منطقه مورد استفاده است . وجود رس در این خاک ها بافت آنها را سنگین کرده است.  این خاک ها بسیار اسیدی اند بدین سبب برای کشاورزی مناسب نمی باشد در عوض گیاهان خود رو رطوبت پسند در این خاکها رشد قابل ملاحــظه ای می کننـد .  در بقیه اراضی هـمـوارتـر

جلگه ای ، کوهپایه ها ، داخل دره های پهن ، رسوبات خانه ای ، خاک های عمیق و مطبق رسوبی را با بافت های رسوبی و سبک تا سنگین اسیدی و قلیایی همراه با آهک یا رس و دانه های آهن می پوشانند .

این رسوبات بهترین اراضی برای کشت برنج ، چای و عمده محصولات تابستانی در منطقه است .

 قبل از آغاز کوهستان سرزمین هایی با پستی بلندی های کم در برخی نقاط اراضی مسطح و مخروطه افکنه ها وجود دارند که شیب آنها در برخی قسمت ها 30 تا 50 درجه و برخی 3 تا 5 درجه می باشد . خاکهای این اراضی برای برنج و چای مناسب است . با شروع کوهستان ضخامت خاک کمتر می شود و خاک قهوه ای جنگلی و پدزولیک بخش اعظمی از پهنه کوهستان های منطقه را می پوشاند .در ارتفاعات بالا در سطح مراتع خاک ها با اندکی تفاوت همان تیپ قبلی را تشکیل می دهد ولی خاک بسیار کم ضخامت شده و برخی را مانند اشکور و دیلمان سنگ ریزه در سطح مراتع بوجود می آید تا جائی که بیرون زدگی های سنگی پوشش گیاهی نقش عمده ای دارد و زراعت به حد اقل ممکن می رسد .( سرور 1373 )        58

4-24. وضعیت پوشش گیاهی منطقه مورد مطالعه

پوشش گیاهی منطقه مورد مطالعه را به سه دسته درختان جنگلی ، پوشش علفی ، مرتعی و گیاهان زراعی تقسیم نمود . آنچه که عنوان مهمترین نمود از عملکرد مشترک و متقابل اقلیم و خاک مطرح می شود رویش طبیعی منطقه است .

رابطه و همکاری عناصر طبیعی نظیر آب و هوا ، جنس خاک ، ارتفاع ، تنوع پوشش گیاهی را موجب می شود و این همکاری در طی هزاران سال رشد جنگل و مرتع را باعث شده است . تغییر این شرایط ممکن است در از بین رفتن گیاهان طبیعی غیر مفید گردد . در اصطلاح آنان را گیاهان مهاجم می گوییم . تاکنون 80 گونه بومی و غیر بومی در منطقه خزر شناخته شده است که 18 گونه آن از نوع بومی شمال ایران هستند . درختان منطقه مورد مطالعه ما پهن برگ و رطوبت پسنداند و تعداد اندکی از گونه ها ،سوزنی برگ اند . توسکا ، شمشاد ، لیلکی ، سفید پلت ، داغدانان ، لرگ ، شبخوسب ، سیاه تلو ، انجیلی ، مازو ، آزاد ، ممرز ، سرخ دار ، راش ، ملچ ، لور ، اوری ، شیر خشت ، گردو ، فندق ، بادام ، انار وحشی ، سلم ، و تی می باشند .پوشش گیاهی تا خط الراس 2500 متری به چشم میخورد . (عربانی 1374)

اشکوب بندی دقیق ارتفاعی بوم زیست های منطقه بدلیل تنوع و شکل مرزبندی اشکوب های دشوار است . در عین حال بر اساس اختلافات و تشابهات از نظر اقلیم ، خاک ، پوشش گیاهی و جنس زمین و سیمای ظاهری حدود تقریبی آنها در جدول شماره ( 1  ) آورده شده است.

حداکثر ارتفاع

بوم زیست

3620-2300

اقلیم  مناطق آلپی با زمستان های بسیار سرد ، فاقد خاک یا خاک بسیار کم ، پوشش گیاهی مرتعی از نوع بوته های آلپی و درختچه های کوتاه قد

2300-2000

اقلیم مناطق با زمستان های سرد و تابستان های خنک دارای خاکهای کم عمق ، پوشش گیاهی مرتعی ، که در تابستان به صورت چراگاه است همراه با درختچه ها و بوته های مناطق آلپی

2000-500

اقلیم مرطوب تا نیمه مرطوب معتدل تا سرد ، خاک های کم عمق تا نیمه عمیق پوشش جنگلی پهن برگ متراکم ( افرا - راش - بلوط - ممرز )

500-0

اقلیم معتدل ، مرطوب تا خیلی مرطوب ، خاک عمیق تا بسیار عمیق و خاک های مردابی و ماسه ای و ساحلی ، پوشش جنگلی نیمه مخروبه تا مخروبه کامل ، گیاهان زراعی و آبزی

جدول شماره ( 1 ) اشکوب های بیوکلیماتی

منبع:  سرور- جلیل الدین،  1373

 

59

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                   فصل پنجم

                           قابلیت ها وجاذبه های

      توریستی حوضه پلورود

        بررسی نقش رودخانه پلورود

       درایجاد جاذبه های توریستی

جاذبه های طبیعی

جاذبه های تاریخی

جاذبه های مذهبی

جاذبه های فرهنگی

جاذبه های اقتصادی

جاذبه های ورزشی

 

 

 

 

 

 5-1. بررسی نقش رودخانه پلورود درایجاد جاذبه ها ی توریستی

جاذبه های ایجاد شده در رودخــــانه پلورود در محدوده موردمطالعه (ازسی پرد تا رحیم آباد ) را

 می توان به شش دسته زیر تقسیم کرد :

1- جاذبه های طبیعی 2- جاذبه های تاریخی 3- جادبه های مذهبی 4 جاذبه های فرهنگی 5- جاذبه های اقتصادی 6 - جاذبه های ورزشی

رودخانه برای تشکیل خــود نیازمند آب است وتامین این آب به دو صورت مـیسراست 1- آبها ی سطحــی2- آبهای زیرزمینی. که آبهای سطحی آن باران وبرف وذوب شدن شدن برف از ارتفاعات می باشد وآبهای زیر زمینی آن چشمه ها که ذخیره های آبی  ارتفاعات برفگیر می باشند . از بهم پیوستن آبها ی سطحی وحرکت آنها در مسیری که بوسیله فرسایش ایجاد شده است وپیوستن چشمه ها به آن رودخانه های بزرگ تشکیل می شوند که رودخانه پلورود از آن جمله است. رودخانه ها درمسیر حرکت خود به دلیل دارابودن آب که با خود املاح ورسوبات دارد زیستگاه انسانی ،حیوانی وگیاهی می گردد که مطالعات زمین شناسی از بستررودخانه ها وعمق دره های آن نشان می دهد که یک رودخانه جوان یا پیر چقدر عمرداشته است ودر طی هزاران سال که از تشکیل آن می گذرد زیستگاه های انسانی آن کجا بوده وچگونه بوده اند،  جانوران آن کدام بوده وهستند و گیاهان آن چگونه بوجود آمده اند. جاذبه های طبیعی که بیشتر براثر شرایط آب وهوایی وپوشش گیاهی آن بوجود آمده اند کدام بوده وچه چیزی از آن باقی مانده است واصولا علت ادامه حیات ویا انقراض آنان چه در حوزه انسانی ،جانوری وگیاهی چه بوده است . رودخانه پلورود که عمرآن به بیش ازدهها هزارسال می رسد و باتوجه به وجود غار سجیران وغارهای دیگر می توانیم بگوییم که از نخستین رودخانه ها درسرزمین گیلان است که تمدن انسانی درآن شکل گرفته است  زیرا نخستین تمدنهای بشری در کنار رودخانه ها بوجودآمدند و حفریات باستانی در قلعه گردن طول لات نشانگر این امر است که تمدن 2 هزار ساله هم در ساحل رودخانه پلورود به وجود آمده است نشان می دهد که این رودخانه حتی قبل از آریاییها دارای ساکنانی بوده واقوام متمدنی داشته که دارای حکومت های محلی بودند. انسان ها برای بهترزیستن در کنار این رودخانه اقدام به ساخت خانه های بهتر ،کشاورزی پیشرفته تر و دامداری نمودند . روستاهایی که در کناراین رودخانه ها ایجاد شده است ، محوطه های باستانی و قبرهایی که در درون سنگ ها می گذاشتند . علامت ها ونشانه های دیگر،وجود قلعه های بیشمار ،افسانه ها و قصه های عامیانه همه وهمه درایجاد منطقه ای با تاریخی کهن تاثیر داشته اند که عامل اصلی آن وجود رودخانه و زیستگاه انسانی آن بوده است . تمام حوزه آبخیز پلورود ــ به جز ارتفاعات ــ دارای پوشش گیاهی مناسب است که تاثیرآن برجاذبه های طبیعی به خوبی مشهود است . ،فرسایش  ورسوبات رودخانه ای هم ازعوامل ایجاد جاذبه های توریستی شده است.

 

 

61

منطقه سی پرد با کوه های صخره ای که نشان از فرسایش دارد .یا دره های بوجود آمده در درازلات و طول لات  که باعث ایجاد زمین های حاصلخیز برنج شده وجاذبه  های کشاورزی پدید آورده است . دبی مناسب آب و دائمی بودن رودخانه باعث ایجاد سد انحرافی (وان شاء الله سد مخزنی پلورود در آینده نزدیک) شده است و همین سد با چشم اندازی زیبا توانسته جاذبه های بالفعل اقتصادی را دارا باشد.  تجمع انسانها در مسیر رودخانه در فواصل نزدیک باعث شد که جاده های آسفالته بوجود آید و این جاده ها خود توانسته جاذبه های بیشماری را اعم از رستوران ها ،فروشگاه ها تونل هاو... پدید آورد . پوشش گیاهی مناسب در این حوضه آبخیز باعث بوجودآمدن  جنگل های زیبا شده است که از جاذبه های مهم ایجاد شده می باشند. در ادامه ما به  معرفی یک یک جاذبه های ایجادشده در رودخانه پلورود (از سی پرد تا رحیم آباد) خواهیم پرداخت: (نقشه شماره 9)

نقش رودخانه پلورود درایجاد جاذبه ها

1- مه صبحگاهی که از سرد شدن نسبی زمین ولایه مجاور آن در طول شب بوجود می آید درنواحی کوهستانی پایدارتر از جلگه می گردد وچون در مسیر دره ای قرار می گیرد از فراز دره ودرمــــسیر بستررودخانه پلورود به شکل رودی ازابردیده می شود این ابررودخانه ای از منطــقه پلام تا سی پرد واز فراز روستاهای پلام ،نیلو،چلمرود،جیرکل،سجیران،آغوزبن کندسر،مازی بن و.. دیده می شود. این پدیده زیبا که نگارنده از آن به عنوان ابررودخانه ای  یاد می کند از جاذبه های توریستی منطقه یاد شده می باشد.

2- در بستر رودخانه از طول لات تا سی پرد به دلیل دورشدن ازساحل ونزدیک شدن به ارتفاعات رطوبت کاهش می یابد وبهترین شرایط را دراین منطقه در فصل گرم تابستان برای استفاده ازهوای لطیف فراهم می آورد که بیشترین گردشگران را از شهرها به سوی خود جذب می کند .

3- شیب رودخانه پلورود در مـــــسافتی کمتر از 30 کیلومتر ازارتفاع بیش از 1000متر به 50 متر

می رسد.این شیب تند در این مسافت کم باعث بوجود آمدن زیباترین وسحرانگیز ترین جاذبه های اکوتوریستی درسطح استان گردیده است که هزاران گردشگر رادرفصول مختلف سال به سوی خود جذب می کند .

4- باران های فراوان (سالانه 1400میلیمتر) وذوب شدن برفها دربالادست رودخانه ،وجود کوههای مرتفع سماموس،بندبن،گون کول و.. باعث طغیان آب درفصول پرباران می گردد وبهترین شرایط رابرای قایقرانی در آبهای خروشان ایجاد می کند.مناسب ترین مکان برای این نوع قایقرانی ازسی پرد تا سدانحرافی در فصول پرباران ناحیه وقایقرانی تفریحی در اواخربهاروتابستان واوایل پاییز می باشد.

5- سرعت باد در این منطقه بین 7 تا 17 گره دریایی است که در زمره بادهای آهــــسته تا متوسط

 می باشد که در اواخر بهار وتابستان واوایل پاییز باعث خنک شدن هوا می شود.برای مشتاقان توریسم تفریحی در حوضه رودخانه پلورود این باد ملایم آرامش وآسایش دل انگیزی رابهمراه دارد .

 

 

 

62

 

6- پوشش گیاهی تا 2500متری این حوضه آبخیزبه چشم می خورد که این پوشش تا ارتفاع 2000متری در منطقه مورد مطالعه ما جنگل های لولمان دامان ، طاهرسرا،سفیدآب وسجیران وجود دارد که توریسم تفریحی ،ورزشی ودرمانی راشامل می شودو ورزشهای مفرحی را مانند کوهنوردی،پیاده روی وتفرج درجنگل پدید می آورد.

7- در اراضی هموار دردلتای پلورود ازشهر رحیم آباد تا دره درازلات رسوبات خاکی عمیق ومطبق رسوبی با بافت های رسوبی سبک تاسنگین اسیدی وقلیایی همراه با آهک یا رس ودانه های آهن پوشانده است . این رسوبات بهترین اراضی برای کشت برنج وچای می باشد که چشم اندازهای بوجود آمده از باغات چای ومزارع برنج (توریسم کشاورزی) را درمناطق ترشکوه، گلدشت وبالنگاه درحوزه شهری ومناطق روستایی بازنشین ،خم پته ، طول لات ،بنکسر ودرازلات شامل شده است.

8- دمای سالانه در محدوده مورد مطالعه 9/14 درجه می باشد. علت اصلی آن قرارداشتن محدوده موردمطالعه ما درارتفاعات با پوشش گیاهی مناسب می باشد هوای خنک و نسیمی که ازدره رودخانه پلوروددرمنطقه می وزد شرایط رابرای توریسم تفریحی مناسب کرده اسیت.

9- طولانی بود رودخانه وجریان داشتن در سه اقلیم جلگه ،جنگل وکوهستان باعث به وجود آمدن جاذبه های سحر انگیزی شده است .چشم اندازهای کشاورزی در سه اقلیم متفاوت است . بستررودخانه دچار تغییرات می شود گاهی درمسیر سنگی ،گاهی درمسیر سنگریزه ای و گاهی درمسیرجنگلی و..حرکت می کند  برای نمونه می توان به دره رسوبی طول لات ودراطلات ودره سنگی دیورود وسی پرد اشاره نمود.

10- آب شیرین،گوارا وزلال رودخانه پلورود باعث جذب گردشگران زیادی به این منطقه شده است .شفافیت آب در فروردین و مهرماه از زیباترین صحنه های بستر رودخانه پلورود است که مشتاقان زیادی دارد.منطقه تفریحی سموش ودیمابن وسجاره از نمونه های آن است.

11-  یه دلیل بالا بودن دبی آب دربهار (4/43) بهترین زمان رابرای قایقرانی در آبهای خروشان پدیدآورده است .

12-  دره رودهای بوجودآمده در رودخانه پلورود براثرفرسایش وکشیدگی آنها بخصوص ازدیمابن تا سی پرد در ارتفاعات و دامنه ها در: میزان بارندگی، درجه حرارت ،رطوبت نسبی و وزش بادها موثربوده ودرفصل تابستان بیشترین جذب توریسم رابرای تفریح شامل میشود.

13- اگرچه دره های بوجود آمده دررودخانه پلورود براثر فرسایش حاصل از تغییرات رودخانه درطول زمان مشکلاتی رابرای بهره برداری انسان بوجودآورده است اماامروزه باغ های فندق وجنگل های زیبا باعث بوجودآمدن مناظر اکوتوریستی وتوریسم کشاورزی شده است.

14- دامنه های شمالی البرز نساء ( سایه) (تمام محدوده بخش رحیم آباد)ودامنه های جنوبی آن آفتابگیر می باشد. ولذادراین سایه سار پوشش گیاهی قابل ملاحظه ای پدیدآمده است.وجودحوضه آبخیز پلورود دردامنه شمالی باعث تلطیف هوا ومناسب ترین مکان برای انواع توریسم گردیده است.

63

 

15- آبهای دامنه شرقی پلورود سرد وآبهای دامنه غربی آن کمی سرد است .ازاین منظر دربخش شرقی رودخانه سفیدآب سردترین رود(چشمه) گیلان وشاید ایران باشدورودخانه سموش سردی کمتری نسبت به سفیدآب دارد. دربخش غربی رودخانه پلارود و پرشه گرمتر می باشد ودرفصل تابستان توریست های کمتری نسبت به بخش غربی دارد .

16- ارتفاع مناسب دره ای رودخانه پلورود ، دردومنطقه وایگان تله درپلام و سه ضلع مثلث کوه های سی پرد ،هیجان آور،جادویی و سحرآمیزبوده و بهترین مکان چشم انداز طبیعی ومناسبترین جا برای توریسم ورزشی( سنگنوردی ،صخره نوردی، کایت سواری،پرش باچتر و..) را بوجودآورده است.

17- در حوضه آبخیز پلورود به دلیل شیب زیاد ،پرتگاهها باعث سرعت بخشیدن به آبهای سطحی شده و آبشارهای بسیاری پدیدآورده است .آبشارهای ذکرشده در بخش جاذبه های طبیعی اززیباترین مناطق اکوتوریستی رحیم آباد می باشند .

18- کل حوضه پلورود  متاثراز دودوره زمین شناسی دوم وسوم واز چینه های متفاوتی تشکیل یافته است .وجود کوههای سنگی با رنگهای متفاوت ،ماسه سنگ های زیبا ،ناودیس های زیبای منطقه دیورود به ویژه مسیر دیمابن تا سی پرد از مناظر بکر اکوتوریستی استان می باشد.

19- دائمی بودن وپرآب بودن رودخانه،ضرورت ایجاد سد را باعث شده است و سد انحرافی وزیبای

بنکسر منظر توریستی زیبایی را پدید آورده است .که می توان  از آن برای شنا، ماهیگیری،قایقرانی ودیگر ورزشهای آبی ، تفرج ،پیاده روی و.. استفاده نمود.

20-  رودها مهمترین تجمع انسانی درطول هزاران سال بوده اند .روستاهای طول لات ،دیمابن، پلام،سیاهکشان،سجیران،دیورود و... دارای جاذبه های روستایی فراوانی می باشند جاذبه های مذهبی ،فرهنگی ،تاریخی و.. وجود محوطه های باستانی در این روستاها با قدمت 2000 ساله باعث شده است که این روستاها در زمره روستاهای توریست پذیرگردند.

21-  دسترسی به آب شیرین پلورود باعث بوجود آمدن قلعه هایی برای حفاظت از این آب حیاتی شده است. امروزه این قلعه ها از جاذبه های توریستی میباشد که قلعه گردن نمونه بارز آن است.

22- بوجود آمدن شهربزرگ رحیم آباد(8هزارنفرجمعیت) در ساحل شرقی این رودخانه فعالیت های انسانی بسیاری راسبب شده است که بازار روز رحیم آباد نمونه ای ازآن می باشد .

23- رودخانه به عنوان یک اکوسیستم فعال دارای تولید کننده ،مصرف کننده و تجزیه کننده می باشد که وجود این عوامل باعث بوجود آمدن سایت های توریستی بسیاری شده است . به عنوان نمونه جنگل کاج در منطقه سیاهکشان تا سی پرد با چشم اندازی متفاوت از دیگر گونه های گیاهی . پرنده بسیار نادر قرقاول در نیلو،قزل آلا در رودخانه پرشه و..

 

 

64

 

24- رودخانه پلورود ازدیرباز زیست گاه جانوران بسیاری بوده است که امروزه گونه های نادر قزل آلای خال قرمز پرشه ،قرقاول زیبای نیلو  و..گونه های منحصربفرد هستند که با رعایت اصول نگهداری وحفاظت می توان ضمن جلوگیریاز انقراض آن ،توریستهای بسیاری راجذب کرد.

25- دسترسی سریع به آب رودخانه  درطول قرنها باعث بوجود آمدن جاده های ارتباطی شده است که راه مالروی قدیم در منطقه پلام تا سیاهکشان ازجاذبه های توریستی بخش رحیم آباد می باشد .

26- جاده آسفالته وپرجاذبه رحیم آباد به اشکوربه دلیل تجمع انسانی در ساحل رودخانه پدیدآمده است. درمسیر جاده جاذبه های بسیاری درمعرض دید مسافران قراردارد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

65

 

 

6-1. تجزیه وتحلیل

رودخانه به عنوان یک اکوسیستم فعال به دلیل ویژگی های طبیعی خود می توانند باعث ایجاد چشم اندازهای فراوان از منظر اکوتوریستی باشند. استان گیلان به دلیل برخورداری ازطبیعت سرسبز خود وقرار گرفتن در میان دریای کاسپین وکوههای البرز ازآب وهوای مناسبی برخوردار است ،وجود قله های بلند درفک وسماموس ورودخانه های بزرگ سفیدرود وپلورود با داشتن ذخیره های آب فراوان ،شیب تند و جنگل سرسبزباعث بوجود آمدن زیست گاه های انسانی ،حیوانی وگیاهی فراوانی شده است که امروزه هرکدام به نوبه خود توانسته نقشی فعال درزمینه اکو توریسم پدید آورد . وامروزه بخش اعظم گردشگران

رحیم آباد را توریسم طبیعی و توریسم تفریحی تشکیل می دهند با بررسیهای به عمل آمده در این تحقیق

قابلیت های تاریخی ،قرهنگی ،مذهبی و اقتصادی این منطقه نیزمی تواند بردامنه حضور گردشگران بیفزاید.

چون به دلیل ویژگی های خاص اکوتوریستی منطقه مطالعات بیشتریه صورت تحقیق های میدانی صورت گرفت  نقش مستقیم رودخانه پلورود در جاذبه های ایجاد شده مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت ومشخص گردید که تعداد جاذبه های ایجاد شده بیش از حد تصور میباشد . وجود ده ها آبشار کوچک وبزرگ ،چشم اندازهای اکوتوریستی فراوان ، جنگل ،چشمه، پوشش گیاهی منحصربفرد و ده ها جاذبه تاریخی،اجتماعی ،فرهنگی،مذهبی واقتصادی برغنای توریستی این منطقه افزوده است. وجود این مناظربکر ومنحصربفرد ایجاد شده باعث گردیده است که به مرورضمن افزایش تعداد گردشگران به این حوضه آبخیز، سرمایه گذاری های لازم در زمینه صنعت توریسم صورت گیرد . ودر صورت برنامه ریزی مناسب می توان این منطقه را به یکی ازقطب های  بزرگ توریستی استان با توجه به جاذبه های فراوان آن تبدیل نمود و ضمن ایجاد مشاغل فراوان فرصت سرمایه گذاری ایجاد کرد وضمن برطرف کردن مشکل اشتغال زایی توسعه صنعت توریسم را باعث رونق و انگیزه های لازم رابرای حفظ محیط اکولوژیکی منطقه بوجود آورد . مادراین رساله ضمن بیان یافته های تحقیق پیشنهاد هایی را برای  گسترش صنعت توریسم در منطقه برشمردیم و بر اساس یافته های تحقیق می توان این ادعا را مطرح کرد که بخش رحیم آباد می تواند به عنوان یکی از قطبهای بزرگ گردشگری استان مطرح گردد.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

148

6-2 . جمع بندی مطالب

این تحقیق درشش فصل تهیه وتنطیم گردید . درفصل اول به به بیان مساله ،اهمیت وضرورت توسعه صنعت توریسم وانتخاب رودخانه پلورود دربخش رحیم آباد رودسرپرداخته شد واهداف نگارنده برای ایجاد اشتغال وپیشرفت ورفاه اجتماعی مردم منطقه تشریح گردید . با ارائه دو فرضیه برای واردشدن به بحث ،روش تحقیق رساله اعلام ومراحل تحقیق بیان گردید که باتوجه به غالبیت اکوتوریستی منطقه قسمت اعظم تحقیق ها به صورت میدانی انجام گرفت .جامعه آماری محدوده مورد مطالعه دو دهستان رحیم آباد واشکورسفلی باتوجه به آمار سال 85 وگردشگران منطقه به صورت نمونه گیری به شیوه تصادفی انجام گرفت . ضمن تعریف واژ ه های اصلی تحقیق: توریسم ،توریست و.. تنگناهای تحقیق نیز مورد بررسی قرار گرفت که اهم آن ناشناخته بودن منطقه به لحاظ انواع توریسم بوده است .درفصل دوم مبانی نظری تحقیق مورد تجزیه وتحلیل قرارگرفت که درآن ابتداتعاریف جهانگردی وجایگاه اوقات فراغت درجغرافیا وسپس تقسیم بندی جهانی توریسم وعلل عقب ماندگی ایران در این زمینه به تفصیل سخن رفت و باتوجه به توانمند بودن منطقه مورد مطالعه این علت نیز مورد بررسی قرار گرفت . سپس به جاذبه های توریستی ایران پرداخته شد تا میزان اهمیت جاذبه های توریستی منطقه وتشابه ویکسانی آن با دیگر نقاط ایران مقایسه شود .درفصل سوم به مشخصات جغرافیایی گیلان وجاذبه های توریستی آن اشاره شد وهدف ازارائه آن آشنایی با استان گیلان وویژگی های تاریخی وبه خصوص طبیعی آن می باشد . درفصل چهارم به معرفی وبررسی رودخانه پلورود ووضعیت جغرافیایی آن پرداخته شد و نقش آن در ایجاد جاذبه ها مورد تجزیه وتحلیل دقیق قرار گرفت . درفصل پنجم به معرفی کامل جاذبه های ایجاد شده در حوضه آبخیزپلورود در محدوده مورد مطالعه اقدام و یافته های تحقیق به طور کامل نگاشته شد . درفصل ششم به تجزیه وتحلیل و جمع بندی مطالب،اثبات فرضیه ها وارائه پیشنهاد پرداخته شد .ارتباط منطقی مطالب وفصل بندی آن سبب شد تا نقش رودخانه پلورود در ایجاد جاذبه به خوبی شناخته وبرای برنامه ریزی در صنعت توریسم مورد بهره برداری قرار گیرد .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

149

آزمون (اثبات ) فرضیه ها

6-3 . فرضیه اوّل

برای تبیین این هدف که جاذبه های توریستی بخش رحیم آباد شهرستان رودسر متاثر ازرودخانه پلورود وحوضه آبخیز آن می باشد. برای شناخت این موضوع فرضیه ای باعنوان : « با بررسی نقش رودخانه پلورود می توان منطقه رحیم آباد را به قطب توریستی استان تبدیل نمود.» مطرح گردید وبرای اثبات این فرضیه ابتدا بررسی های تئوریک ونظری پیرامون آن از منابع کتابخانه ای به عمل آمد ومشخص گردید که صنعت توریسم می تواند منبع اشتغال و درآمد زایی گردد . کلیات این تعریف یعنی درآمد زایی صنعت توریسم مورد تحقیق قرارگرفت و توانایی های کشورمان در این مقوله مورد تجزیه وتحلیل قرارگرفت وبراساس تعاریف وتحقیقات کتابخانه ای با هدف قرار دادن رودخانه پلورود به عنوان یک اکوسیستم توانایی های آن نیز بررسی شد و تاثیر مثبت اکوتوریستی این رودخانه را در ایجاد جاذبه های توریستی بخش رحیم آبادنشان داده شد.حال با نزدیک کردن مبحث توریسم واستعداد سرزمین ایران و به ویژه بخش اکوتوریستی آن رودخانه پلورود را به صورت مطالعات میدانی مورد بررسی قراردادیم وجاذبه های ایجاد شده به صورت دقیق وموشکافانه موردبررسی قرار گرفت واین نکته اثبات گردید که این رودخانه با توجه به زیستگاه های انسانی، جانوری ،گیاهی وتوپوگرافی منحصربفرد آن می تواند جاذب توریست در اشکال متفاوت آن باشد وبا توجه به جاذبه های فراوان ایجاد شده و جمعیت کم و مساحت زیاد بخش رحیم آباد

می توان این منطقه را به یکی از نقاط توریستی استان تبدیل نمود .از این رو فرضیه اول اثبات می شود.

6- 4  . فرضیه دوم

واما فرضیه دوم » جاذبه های بالقوه وبالفعل رودخانه پلورود می توانند باعث ایجاد اشتغال وافزایش درآمددر زمینه گردشگری باشد »  فرضیه فوق که در ارتباط وامتداد فرضیه او.ل است نشان می دهـــد که

رودخانه پلورود به دلیل شرایط منحصربفرد اکوتوریستی ،تاریخی وفرهنگی در صورت برنامه ریزی صحیح گردشگران زیادی را به سوی خود جذب کند با توجه به برسی های انجام شده در این تحقیق یاد آور می شویم که حوضه آبخیز پلورود در  منطقه مورد مطالعه استعداد اسکان جمعیت بیشتر را نداشته و به دلیل توپوگرافی خاص منطقه و شیب زمین ها بهترین مکان برای ایجاد تاسیسات توریستی ودر آمدزایی از این منظر می باشد وجمعیت کم ومساحت زیاد می تواند بهترین فرصت برای اهالی منطقه برای اشتغال وکسب درآمد در این صنعت باشد وبا نشان دادن جاذبه های فراوان ای این نکته را متذکرشدیم که می توانند از این صنعت پرسود استفاده لازم راببرند ولذا با توجه به نشان دادن جاذبه های بالقوه وبالفعل رودخانه پلورود به صورت تحقیقات میدانی و برنامه ریزی در این مقوله ضمن معرفی منطقه زمینه ایجاد اشتغال ودرآمد زایی ساکنان آن را فراهم نمود .لذا فرضیه دوم نیز اثبات می شود.

 

 

 

150

 6 -5 . نتیجه گیری نهایی

چون عنوان پایان نامه برپایه سه تعریف ، توریسم ،رودخانه ورحیم آباد بناشده است لازم است  این مبانی به درستی مورد تجزیه وتحلیل قرار گیرد تا باشناخت کامل از آن فصول پایان نامه نگاشته شود . در ابتدا تعاربف جامع توریسم ودیدگاه جغرافیا در این مقوله بحث شد این تعاریف به ما کمک کردتا شناخت بهتری به مقوله جاذبه های توریستی داشته باشیم . شناخت انواع توریسم می تواند درفرآیند شکل گیری نقاط توریستی منطقه مورد مطالعه کمک شایانی  کند . بخش اعظم فصل دوم را به  درآمد صنعت توریست وجایگاه ضعیف ایران اختصاص دادیم تا مشخص کنیم که منطقه مانیز متاثر از این آمار است . زیرا عدم برنامه ریزی مناسب در صنعت توریسم باعث از دست دادن چه درآمد هنگفتی در این زمینه شده است . گردشگری در ایران با توجه به توانمندی های بالای آن یا رشدی نداشته ویا بسیار نگران کننده است . منطقه رحیم آباد نیز از این قاعده مستثنی نیست . نگاهی به موقعیت جغرافیایی ایران نشان می دهد  که کشورمان می تواند از توانمند ترین کشورها درصنعت توریسم باشد ، ضمن بررسی جاذبه های  کشورمان این نکته را یادآور شدیم  که بخش رحیم آباد نیز از غنی ترین کانون های جهانگردی استان گیلان می باشد . هدف از طرح ریزی بندهای فصل دوم ،این نکته است که توریسم چه اهمیتی دارد وجایگاه ایران در این صنعت کجاست تادرفصل های آتی عدم توفیق با توجه به این فصل مورد تجزیه وتحلیل قرارگیرد . وقتی سرزمین ایران را از فراز ماهواره وازطریق اینترنت مشاهده می کنیم نوارسبز شمالی درمیان این سرزمین خشک وکوهستانی جلوه گری می کند .آب وهوای معتدل ، دریای خوشرنگ کاسپین ، جلگه ها وکو ههای سرسبز ومناطق جنگلی این قسمتاز سرزمین ایران دارای جاذبه های شگفت انگیزی است که می تواند شاهد مثالی تحسین برانگیز در صنعت توریسم باشد . شهرستان رودسر از جمله مناطقی است که دارای سه اقلیم ساحلی ،جلگه ای  وکوهستانی می باشد وبخش رحیم آباد زیباترین ووسیع ترین منطقه جلگه ای جنگلی و کوهستانی استان رادارا می باشد . در فصل سوم جغرافیای استان وشهرستان را به طور کامل مورد بحث قراردایم ودلایل آن را برای گردشگری برشمردیم وبه طور مفصل اطلاعاتی مورد نیاز از بخش رحیم آباد ودودهستان طول لات واشکور سفلی را ارائه نمودیم تا به بحث پلورود وارد شویم . بدون شک یکی از کارکردهای رودخانه ها ،  بخش توریسم می باشد . رودخانه ها به دلیل درجه اهمیت آنها نیازمند بررسی ودقت بیشتر برای استفاده در صنعت توریسم می باشند .رودخانه های بزرگ وکوچک جهان مانند آمازون ، می سی سی پی ،نیل ،دانوب و.... ورودخانه های کارون ، زاینده رود ، لار ، سفیدرود و...... در ایران از کانون های جذب توریست می باشند ورودخانه پلورود به عنوان دومین رودخانه گیلان از منظر اکوتوریستی وتاریخ طبیعی و ویژگی های منحصر بفرد دیگری که یاد شد ،   باعث بوجود آمدن جاذبه هایی گردیده است که در نوع خودبی نظیر است . در فصل چهارم موقعیت دقیق آن ، مباحث مربوط به

 

 

 

151

زمین شناسی، اقلیم و نحوه مراقبت از آن ،باران ، دبی ، زیست گاه های انسانی وتاریخچه آن را مورد تجزیه وتحلیل دقیق قرار دادیم تادر بحث های مربوط به صنعت گردشگری از آن استفاده شود وبرنامه ریزی ها بر این منوال صورت بگیرد ونتیجه این که این رودخانه در تمام فصول سال برای انواع توریسم می تواند مورد بهره برداری قرار گیرد که فصل تابستان اولویت اول را در این زمینه دارامی باشد . سخت ترین مرحله و محوری ترین مبحث رساله ، معرفی جاذبه های ایجاد شده در حوزه پلورود بوده است . قریب به پنجاه روز تحقیقات میدانی در مناطق صعب العبور ،جاذبه های توریستی را در محدوده مورد مطالعه به طور دقیق شناسایی نموده وضمن برداشت ده ها سطر متن ، 20 ساعت فیلم و بیش از دو هزار عکس ،نشان از سخت کوشی و عشق و علاقه ای که به زادگاهم داشتم را نشان دادم . جاذبه هایی که محور اصلی آن ها رودخانه پلورود است . زیرا این رود عظیم وکهن از دیرباز زیستگاه انسانی بوده و همین عامل باعث بوجودآوردن ده ها جاذبه توریستی شده است. مادر این فصل به جاذبه های ایجاد شده طبیعی ، فرهنگی ، اقتصادی ، ورزشی و  تاریخی و با ذکردقیق تماممکان های یاد شده همراه با تصویر پرداختیم تا انگیزه لازم را برای جذب سرمایه گذاری و گردشگر ایجاد نماییم . سعی برآن شد تا در این فصل به تمامی جاذبه های ایجاد شده پرداخته شود . که بدون شک جاذبه های طبیعی و ورزشی در این منطقه از اولویت برخوردار می باشند . بامراجعه به منابع کتابخانه ای وتحقیقات میدانی مستقیم و توزیع پرسشنامه وتجزیه و تحلیل تئوری تحقیق و منطقه مورد مطالعه به این نتیجه رسیدم که امروزه گردشگری درتمام دنیا راه خودرا پیدا کرده ودرآمدهای سرشاری را نصیب دولت هایی که به این صنعت روی می آورند می کند . کشورهایی  با  جاذبه های اندک، با برنامه ریزی صحیح وهمه جانبه  توانسته اند از این خوان گسترده و پدیده هزاره سوم بیشترین بهره راببرند اما کشور ایران با داشتن این همه جاذبه طبیعی ،تاریخی و فرهنگی که رده های نخست دارای جاذبه های فوق درجهان راداراست نتوانسته با کشورهای نه چندان مطرح مانند نپال و مالدیو هم برابری کند . که این امر نیازمند توجه بیشتر است . در منطقه ای زندگی می کنم که دارای ویژ گی هایی است که در کمتر مناطق کشور ما این ویژگی ها دیده می شود ؛ ویژگی های طبیعی ،تاریخی ، فرهنگی منطقه ما مرا برآن داشت که دراین فرصت به دست آمده نهایت سعی راببرم . منطقه رحیم آباد در استان گیلان دارای جذابیت های گردشگری بیشماری است که می تواند این صنعت نوین را با کمترین تخریب زیست محیطی به ایرانیان معرفی کرده و باعث پیشرفت و آبادانی و اشتهاراین منطقه گردد منطقه ای که درفهرست نقاط محروم قرارداردو 6 هزار نفر از جمعیت 27 هزارنفری آن تحت پوشش کمیته امداد قراردارند . اعتقادم براین بوده وهست که این منطقه شناسایی نشده و از جاذبه های بالقوه وبالفعل آن  هیچ بهره ای برده نشده است . ویژگی هایی چون رودخانه پلورود که دومین رود پرآب ودائمی استان گیلان ، قله 3620 متری سماموس ، یافته های تاریخی 3000 ساله ،قرارداشتن در مسیر راه ارتباطی گیلان به قزوین در نزدیکترین محور، دارابودن مقام نخست فندق وگیاهان دارویی کشور ، داشتن آب وهوایی دلپذیر وییلاق معروف اشکور ، دارابودن فرهنگی کاملا بومی وگویشی منحصربفرد در گیلان،دارا بودن بیشترین آبشار، چشمه های گوارا و آب شگفت انگیز چشمه سفیدآب  و.... رحیم آباد را به عقیده من می تواند

 

152

در ردیف یکی از نادرترین نقاط توریستی کشورقراردهد. سرزمینی با حوضه آبخیز 2000کیلومترمربع وسعت ، و هشتصد کیلومتر مربع مساحت که جمعیت اندک 27 هزارنفری را درخود جاداده است . این عوامل توانست به همراه  دانش کلاسیک این رشته در دانشگاه وبهر گیری از استادان دلسوزوباتجربه که از رشته توریسم دریافت کردم مرا در درک این حقیقت که در صورت برنامه ریزی صحیح می توان جامعه محروم و کم درآمد بخش رحیم آبادرا به یکی از غنی ترین بخش  های ایران تبدیل نمود ولذا برای تکمیل این پایان نامه ابتدا به سراغ تئوری مربوط به مباحث گردشگری رفتم تا حساسیت این رشته ومیزان درآمد آن رابازگوکنم وسپس با مطالعه وتحقیق در امر رودخانه واهمیت آب به تحقیق پرداخته ومبانی نظری وتئوری لازم را گردآوری وبرای حصول نتیجه درفصلی جداگانه بیاورم .  مباحثی که در عنوان پایان نامه بشدت به آن نیازمند بودم . در فصل پنجم به معرفی منطقه پرداخته ومتوجه شدم که هر آن چه را که می توان درصنعت توریسم ایجاد درآمدنمود در این منطقه وجود دارد . درفصل ششم بعد از تحقیقات میدانی دوماهه و خستگی ناپذیر توانستم نقاطی را در حوزه آبخیز برای جذب گردشگر مورد مطالعه قراردهم که پیش از این حتی یک عکس وگزارش از آن تهیه نشده بود . به عنوان مثال کمتر گردشگری می داند که در یک محدو ده 50  کیلومتری می توان به  بیش از 10 آ بشار زیبا را مشاهده نمود .. با استفاده از دانش روز توانستم در آن واحد  به تنهایی عکس ، فیلم ومطلب از مناطق توریستی ناشناخته رحیم آباد تهیه نمایم . البته به دلیل گستردگی وفراوانی منطقه ناچار شدیم دامنه تحقیقات را از بخش رحیم آباد کوتاه کرده ود رمحدوده سی پردتا رحیم آباد متمرکز نمایم  چون ذکر تمامی جاذبه های بالقوه وبالفعل رحیم آباد به دلیل فراوانی وناشناخته بودن آن حداقل به  دوسال وقت نیاز دارد و در منطقه موردمطالعه  نزدیک به 50 سایت راشناسایی نموده و تحقیقات اولیه را انجام دادم  با بررسی جاذبه های ایجاد شده در حوضه پلورود این نکته رابرمن اثبات کرد که محور تمام این جاذبه ها رودخانه پلورود است زیرا این رودخانه با عمر هزاران ساله خود جوامع انسانی ، جانوری وگیاهی را در خود نگهداشته است وآنها اینک ازجاذبه های شگفت انگیز توریستی شده اند   . نتیجه دیگری که ازاین تحقیق عایدم شد اطلاعات ناقص و بسیار کم گردشگرانی بود که فوج فوج به این منطقه می آمدند که درصورت اطلاع آنان از جاذبه های بیشمار گردشگری منطقه وبرنامه ریزی صحیح می توان این منطقه رابه یکی از قطب های بزرگ توریستی تبدیل نمود .برای این منظور واطلاع از گردشگرانی که به منطقه می آیند اقدام وبه توزیع 500 پرسشنامه نمودم(پیوست)  که تاقبل از سهمیه بندی بنزین  بیش از 300پرسشنامه پر گردید که نتایج حاصله از آ به شرح زیر است :

1- سن گردشگران: 5درصد بین10 تا 20 سال - 25 درصد بین 20 تا 30 سال - 30 درصد بین 30 تا 40 سال - 25درصد بین 40 تا 50 سال - 10 درصد بین50 تا 60 سال و 5درصد بین 60 سال به بالا بودند .

2-  چگونگی مسافرت: 5درصد فردی - 60 درصد خانوادگی - 35درصد گروهی

3- تحصیلات: 10 درصد ابتدایی - 10 درصد راهنمایی - 20 درصد دیپلم - 20 درصدفوق دیپلم - 15 درصد لیسانس -5درصد  از فوق لیسانس وبیشتر

 

153

4- شغل گردشگران :

5درصد بیکار- 60 درصد کارمند - 10 درصد کارگر - 10 درصد دانشجو - 15 درصد دانش آموز

5- وضعیت تاهل: 80 درصد متاهل - 20 درصد مجرد

6- جنسیت : 70 درصد مرد و 30 درصد زن

7- وسیله مسافرت : 80 درصد شخصی - 20 درصد کرایه

8-مقصد مسافران : 15 درصد ییلاق - 15 درصد سفیداب 10 درصد سموش - 33درصد سفیداب وییلاق - 15 درصد کل منطقه - 5درصد آسمانرود - 7 درصد زیاز - شوک 2درصد

9- مدت اقامت : 15 درصدکمتر از 5 ساعت - 83 درصد  تا 12 ساعت - 1درصد یک شب - 1 درصد بیش از یک شب وبقیه صفردرصد .

10 - علت مسافرت : 85درصد تفریح واستراحت - 15 درصد دیدن جاذبه های طبیعی -0درصد درصد تاریخی - 0 درصد علمی

11- فصل مسافرت : 15 درصد بهار - 75 درصد تابستان - 5درصد پاییز  5 درصد زمستان

12- قیمت ها : 0 درصد خیلی ارزان - 2درصد خیلی گران - 15 درصدنسبتا ارزان- 5درصد نسبتا گران - 78 درصد مثل بقیه جاها

13- نحوه برخورد بومیان : 15 درصد خیلی عالی -15 درصد عالی - 30 درصد خیلی خوب - 30 درصد خوب - 10 درصد متوسط - 0 در صد بد - 0درصد خیلی بد .

14- وضعیت جاده : 5درصد خیلی عالی -5 درصد عالی -  15 درصد خیلی خوب - 20 درصد خوب - 30 درصد متوسط - 20 درصد بد - 5درصد فوق العاده بد

15- اطلاعات گردشگران از جاذبه های منطقه : 90 درصد سفیداب -5درصد ییلاق  - 5درصد سموش

16- مبدا مسافرت :

5درصد رشت - 10 درصد لنگرود - 30 درصد رودسر- 10 درصد کلاچای - 20 درصد رحیم آباد - 25 درصد روستاهای منطقه

17- با ساخت کارخانه در مناطق توریستی  موافقید ؟پاسخ ها: 80 درصد خیر - 20 درصد بله

18- رودخانه پلورودچند کیلومتر است ؟ پاسخ ها: که فقط یک درصد درست گفتند و99 درصد نمی دانستند

19-  چه پیشنهادی برای ساخت امکانات دارید؟ پاسخ ها: 80 درصد امکانات رفاهی - 10 درصد امکانات توریستی - 10 درصد راهنمایی توریست ها

20 - چند بار در سال به این منطقه مسافرت می کنید؟ پاسخ ها: زیاد 50 درصد - 30 درصد در سال بیش از ده بار - 20 درصد کمتر از ده بار

نتایج حاصله از این نظر سنجی نشان می دهد که گردشگران اطلاعات کمی از منطقه و سایت های گردشگری دارند واین رساله به آنان  و دست اندرکاران کمک می کند که درجهت استفاده از سایت های یاد شده وبرنامه ریزی برای آن جهت کسب درآمد استفاده نمایند.

154

 6-6 . پیشنهادها

راهبردهای کلی به منظور برنامه ریزی توسعه گردشگری در منطقه مورد مطالعه با توجه به موارد طرح شده در این تحقیق و نتیجه گیری پایانی در موارد یازده گانه زیر ارائه می شود . لازم است جهت استفاده بهینه از این قطب توریستی کشور ، ضمن حفظ ساختار اکولوژیکی آن ، زمینه اشتغالزایی نیز فراهم گردیده و با رونق اقتصادی مسیر توسعه و آبادانی آن هموار گردد :

1.   توسعه و تکمیل جاده آسفالته رحیم آباد به اشکور و احداث جاده آسفالته در مسیرهای منتهی به آبشارها ، جنگل طاهرسرا ، سجیران و جنگل کاج ، منطقه تفریحی سموش و سجاره ، روستای پلام

2.   طراحی و ساخت تاسیسات و فضاهای توریستی - ورزشی در تمام مناطق مورد تحقیق ، به ویژه در منطقه طول لات و گرمابدشت وسجیران توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و ارائه آن به سرمایه گذاران امر توریسم

3.   احداث کمپ های موقت در کنار رودخانه پلورود ، سد انحرافی بنکسر ، رودخانه سموش ، دره طول لات ، منطقه تفریحی سجاره ، سی پرد و سیاهکشان

4.      آشنا کردن شوراهای روستایی و بخش و دانش آموزان منطقه با مقوله توریسم توسط واحد آموزش سازمان میراث فرهنگی

5.      احداث فروشگاه عرضه محصولات کشاورزی ، صنایع دستی و غذایی در منطقه سفیدآب و ارائه محصولات بومی

6.      سرو غذاهای محلی ، استفاده از لباس های محلی و معماری بومی در مراکز و اقامتگاه های توریستی منطقه سفیدآب و . . .

7.   نصب تابلوهای راهنمای توریست در مسیرهای تردد توریست ها و توزیع نقشه های توریستی در مراکز عرضه خدمات به ویژه در شهر رحیم آباد

8.      توسعه کمی و کیفی جشنواره های محلی و بهره برداری از آن برای فعالیت های توریستی

9.      راه اندازی ورزش اسب سواری در محدوده طول لات برای اسب سواری در جلگه و جنگل

10.  مشخص نمودن حریم رودخانه پلورود و حوضه آبخیز آن برای اجرای طرح های رودکناری

11.  جاذبه ها به صورت فیلم ، سی دی و عکس تهیه و در تمام مراکز عرضه خدمات توریستی منطقه توزیع گردد .

 

 

 

 

 

 

155

 

منابع ومآخذ

1.      آبشاهی وهمکاران ، 1376،گزارش لرزه خیزی و برآوردخطر زمین لرزه ساختگاه سد پل رود،انتشارات شرکت سهامی آب منطقه ای گیلان

2.      ابراجی مریانی ، شبنم ، 1380،طراحی مجموعه جوکندان تالش ، پایان نامه کارشناسی ارشد ،دانشگاه آزاد رشت

3.      اسدیان،خدیجه  ،1370 ،چینه شناسی جغرافیای دیرینه منطقه رحیم آباد(شرق گیلان)پژوهش های جغرافیایی

4.      اصلاح عربانی ،ابراهیم ،  1380 ،کتاب گیلان ، انتشارات گروه پژوهشگران جوان

5.      امیرزاده واجارگاه،اصغر، 1377 ،منظومه گیلکی عاروس دامات سنگ سیا ببن ،چاپ قیام رشت

6.      برنامه ریزی توریسم در سطح ملی و منطقه ای،مترجمان،دکتررنجبران،بهرام،زاهدی محمد

7.      تیرک،پیتر،بررسی صنعت جهانگردی واوقات فراغت ،مترجمان،احمدی،مرتضی-پورموحدی،جواد- دکتر اردکانیان ،عباس

8.      جعفری ، عباس ،  1379 ، رودها و رودنامه های ایران ، انتشارات گیتا شناسی

9.      جداری عیوضی ، جمشید ، 1381 ،ژئومورفولوژی ایران ، انتشارات دانشگاه پیام نور

10.  حسین نیا، الهام.  1385 ،تحولات ژئو مورفولوژیکی دلتای پل رود( شرق گیلان)،استاد راهنمابهمن رمضانی ،پایان نامه کارشناسی ارشد

11.  حسینی ، بهمن ، 1375 ،تحلیل فضایی جاذبه های توریستی استان گیلان

12.   دیبائی،پرویز، 1371 ،شناخت جهانگردی،انتشرات دانشکده علامه طباطبایی

13.  راس،ویل،راجر،  1379 ،مدیریت جهانگردی ،مبانی راهبردها و آثار،ترجمه دکتر اعرابی ،سید محمد    ایزدی،داوود،دفتر پژوهش های فرهنگی

14.  رمضانی ،بهمن ، 1371 ،نوسانات آب دریای خزر(مجموعه مقالات)سازمان برنامه وبودجه استان گیلان)

15.  رضوانی،علی اصغر،جغرافیا وصنعت توریسم

16.  رهنمایی،محمدتقی،گیلان گردی، کتاب گیلان،گروه پژوهشگران جوان

17.  رهنمایی،محمدتقی،  جهانگردی به عنوان دانش زمان،خلاصه مقالات سمینار ایرانگردی وجهانگردی.

18.  رهنمایی،محمدتقی،توان های محیطی ایران،مرکز مطالعات وتحقیقات شهرسازی و معماری ایران .

19.  .زمردیان،محمد جعفر ، 1381 ،ژئومورفولوژی ایران ، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد

20.   زنجانی ،حبیب اله،1380 ،جمعیت کتاب گیلان ،گروه پژوهشگران جوان ،

21.  سازمان میراث فرهنگی استان گیلان ، 1381 ،سیمای میراث فرهنگی گیلان انتشارات اداره کل آموزش وتولیدات فرهنگی

22.  سیار،امیر،1377،گزارش زمین شناسی مهندسی ،شرکت مهندسین مهاب قدس و آب منطقه ای گیلان

23.  سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی ، 1385 ،جغرافیای استان گیلان.شرکت چاپ ونشر کتاب های درسی

24.   سرور ، جلیل الدین  ،1373،شناخت و احیای محیط زیست طبیعی گیلان ، انتشارات دانشگاه آزاد

 

161

25.  .سرور ، جلیل الدین ، 1375 ،پراکندگی جغرافیایی لغزش باغات چای ، انتشارات دانشگاه آزاد

26.  سالنامه آماری،1385، سازمان مدیریت وبرنامه ریزی استان گیلان

27.  . سالنامه آماری،1374 ، وزارت نیرو

28.  سایت www.ncc.org.ir

29.  سایت www.ngdir.ir

30.  سایت www.roshd.com

31.   سایت www.wikepedya.com

32.  سایت www.google earth.com

33.  صادقی زادگان ،صادق،1382،کنوانسیون تالابها(رامسر1971) انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست .

34.  صوفی نژاد،مسعود، 1380 ،رعنه ،انتشارات سیب سبز

35.  طرح جامع جهانگردی گیلان،جلد اول، معاونت پژوهشی دانشگاه تهران،مدیریت طرح دکتر تقی رهنمایی.

36.  علیزاده،امین،1380 ،اصول ایدئولوژی کاربردی ، انتشارات آستان قدس رضوی

37.  عبدالهی گیلانی،مرحمت، مقاله جنگل طلای سبز، نشریه هدی شماره 35

38.  عمید ، حسن ،  1363 ، فرهنگ فارسی عمید ، انتشارات امیر کبیر

39.  علیجانی ،بهلول،1381 ،آب وهوای ایران ،انتشارات پیام نور

40.  فخری،محمد، نگاهی اجمالی به نقش جهانگردی ودرآمد ارزی کشور،جهانگردی وتوسعه

41.  . فرقانی لزرجانی،علی،1383 ،بررسی و مطالعه کمی هیدرولوژی حوضه رودخانه پل رود،استاد راهنما خدیجه اسدیان،پایان نامه کارشناسی ارشد

42.  فیض بخشی،هوشنگ، 1355 ،صنعت جهانگردی در ایران وجهان

43.  .فرهنگ جغرافیای رودهای کشور، 0 138 ،انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح

44.  فرید مجتهدی ، فاطمه ، 1383، بررسی رودخانه های شرق گیلان، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه آزاد رشت

45.  کوپر،کریس،فلچر،1380 ،اصول ومبانی جهانگردی ،انتشارات دانشگاه شهید بهشتی

46.  گنجی،محمد حسن ، آب وهوای گیلان، کتاب گیلان،گروه پژوهشگران گیلان

47.  منشی زاده،رحمت اله، جهانگردی،انتشارات مسعی

48.  معیری ، مسعود ، زمین شناسی ، انتشارات دانشگاه اصفهان

49.  منتظری ، التفات ، 1383 ، توانمندی های گردشگری روستایی شهرستان تالش ،پایان نامه کارشناسی ارشد

50.  مهدوی،محمد،1381 ،هیدرولوژی کاربردی،انتشارات دانشگاه تهران ، جلد اول ودوم

51.  موسوی،روحبخش، 1380 ،زمین شناسی دریای خزر،انتشارات زمین شناسی واکتشافات معدنی

52.  واحد آمار ونقشه سازمان مدیریت وبرنامه ریزی استان گیلان

53.  وزارت نیرو، 1381،گزارش تلفیق مطالعات حوضه آبریز سفیدرود،شرق وغرب گیلان، آب منطقه ای گیلان

54.  یگانه چاکلی ،حسن  ، 1381 ،جغرافیای تاریخی اشکور ،انتشارات تابان تهران

162

 

+ عادل ابوصادقی ; ۱٢:۳۱ ‎ق.ظ ; یکشنبه ٤ بهمن ۱۳۸۸
comment نظرات ()